Có mặt tại khu vực sạt lở thôn 19, phóng viên TTXVN tại Lâm Đồng ghi nhận dọc bờ sông Đạ Quay xuất hiện nhiều điểm sạt lở tạo thành các vách đất cao từ 5-10 m. Nhiều cây sầu riêng, bưởi đang trong giai đoạn cho thu hoạch nằm sát mép sông, rễ trơ ra ngoài, có nguy cơ đổ xuống dòng nước bất cứ lúc nào. Theo người dân, chiều dài bờ sông bị sạt lở hiện khoảng 5 km, sau mỗi mùa mưa dòng chảy tiếp tục khoét sâu vào bờ làm thu hẹp diện tích đất sản xuất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của bà con.

Gia đình bà Trần Thị Vụ ở thôn 19 là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng do sạt lở. Bà cho biết, khu vườn sầu riêng của gia đình trước đây cách mép sông hàng chục mét nhưng qua nhiều năm đã liên tục bị dòng nước xâm thực. 

"Bờ sông đã ăn sâu vào vườn chỉ trong vài năm, cuốn trôi gần 3.000 m2 đất và hàng chục cây sầu riêng đang cho thu hoạch. Mỗi lần mưa lớn, cả gia đình đều rất lo vì không biết đất sẽ tiếp tục sạt xuống lúc nào. Nếu địa phương không sớm đầu tư kè gia cố bờ sông thì phần diện tích còn lại cũng khó giữ được", bà Vụ chia sẻ.

Không riêng gia đình bà Vụ, ông Lữ Văn Tân cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự. Ông cho biết, từ năm 2019 đến nay, khoảng 5.000 m2 đất trồng bưởi và sầu riêng của gia đình đã bị nước sông cuốn trôi. Đây đều là những cây đang cho thu hoạch nên thiệt hại kinh tế rất lớn. Lo ngại mất an toàn, gia đình ông đã chuyển nơi ở sang xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai nhưng vẫn quay về chăm sóc phần diện tích đất còn lại.

Theo ông Nguyễn Văn Minh, Phó Ban Công tác Mặt trận thôn 19, tình trạng sạt lở tại khu vực đã kéo dài khoảng 20 năm. Nguyên nhân chủ yếu do tác động của thiên tai, đặc biệt là mưa lũ làm thay đổi dòng chảy, khiến bờ sông bị xói lở ngày càng nghiêm trọng. Hiện toàn thôn có khoảng 30 hộ dân bị ảnh hưởng, nhiều diện tích đất sản xuất bị cuốn trôi, một số căn nhà đã sạt xuống sông, nhiều hộ phải di dời đến nơi ở mới nhưng vẫn quay lại canh tác trên phần đất còn lại.

Bên cạnh diễn biến sạt lở tự nhiên, người dân cũng bày tỏ lo ngại hoạt động khai thác cát trên sông có thể làm gia tăng nguy cơ sạt lở. Theo ông Nguyễn Văn Minh, ngày 23/6 vừa qua, một đơn vị đã đưa máy múc đến khu vực bãi cát bồi ven sông. Khi người dân phản đối vì lo ngại việc đào múc sẽ làm sạt lở nghiêm trọng hơn, phía đơn vị khai thác cho rằng khu vực này thuộc địa giới tỉnh Đồng Nai theo bản đồ địa giới hành chính nên được phép khai thác. Sau đó, đơn vị tiếp tục đưa một tàu hút cát đến neo đậu trên sông, lắp đặt hệ thống ống hút để khai thác. Ngay khi phát hiện sự việc, người dân đã phản ánh đến chính quyền địa phương.

Theo báo cáo của UBND xã Đạ Tẻh 2, Phòng Kinh tế xã Đạ Tẻh 2 đã phối hợp với Công an xã Đạ Tẻh 2 và Phòng Kinh tế xã Nam Cát Tiên đã tiến hành kiểm tra khu vực sông Đạ Huoai, đoạn giáp ranh giữa xã Đạ Tẻh 2 và xã Nam Cát Tiên (thành phố Đồng Nai). Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện hai xe cuốc đậu tại bãi bồi thuộc lòng sông Đạ Quay, gần vị trí hai tàu của Hợp tác xã Công nghiệp Phú Xuân đang neo đậu. Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận có dấu hiệu đào bới cát, sỏi dưới lòng sông. Thời điểm kiểm tra không có người điều khiển phương tiện; các đơn vị đã lập biên bản ghi nhận hiện trường.

Kết quả xác định của cơ quan chuyên môn cho thấy vị trí xảy ra vụ việc thuộc địa giới hành chính xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai nên thuộc thẩm quyền xử lý của UBND xã Nam Cát Tiên. Hiện Công an xã Nam Cát Tiên đã tạm giữ các phương tiện để xác minh, điều tra, làm rõ và xử lý theo quy định của pháp luật.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, bà Nguyễn Thị Quế, Trưởng phòng Kinh tế xã Đạ Tẻh 2 cho biết, tình trạng sạt lở tại khu vực đã diễn ra nhiều năm, đặc biệt từ khoảng năm 2014 đến nay ngày càng nghiêm trọng, chủ yếu do tác động của dòng chảy tự nhiên. Trước thực trạng này, chính quyền địa phương đã nhiều lần kiến nghị cấp có thẩm quyền quan tâm đầu tư xây dựng kè để hạn chế sạt lở, đồng thời có các báo cáo giải trình và đề xuất bố trí kinh phí, triển khai công trình xử lý, tuy nhiên đến nay các kiến nghị vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. 

Địa phương mong muốn các cơ quan chức năng của tỉnh sớm khảo sát, đầu tư xây dựng công trình chống sạt lở nhằm ngăn chặn tình trạng tiếp tục diễn biến phức tạp, bảo vệ diện tích đất sản xuất và ổn định đời sống của người dân trong khu vực.

Sông Đạ Quay là ranh giới tự nhiên giữa xã Đạ Tẻh 2 (tỉnh Lâm Đồng) và xã Nam Cát Tiên (thành phố Đồng Nai). Không chỉ người dân phía Lâm Đồng, nhiều hộ dân phía Đồng Nai cũng bị mất đất sản xuất, thậm chí mất nhà ở do sạt lở. Trong mùa mưa năm nay, nhiều điểm sạt lở tiếp tục mở rộng, uy hiếp trực tiếp đất sản xuất và khu nghĩa trang của thôn 19. Người dân địa phương cũng bày tỏ lo ngại nếu tình trạng sạt lở tiếp tục diễn biến phức tạp có thể ảnh hưởng đến an toàn của cầu Mỏ Vẹt kết nối hai địa phương, công trình mới được đưa vào sử dụng từ năm 2025.

Trước diễn biến trên, chính quyền địa phương xã Đạ Tẻh 2 đã tổ chức kiểm tra hiện trường, khuyến cáo người dân không tiếp tục canh tác sát mép sông, đồng thời thường xuyên theo dõi diễn biến sạt lở trong mùa mưa. Tuy nhiên, về lâu dài, người dân và chính quyền địa phương mong muốn các cơ quan chức năng sớm khảo sát, đầu tư công trình kè chống sạt lở nhằm bảo vệ quỹ đất sản xuất, tài sản của người dân và bảo đảm an toàn cho hạ tầng khu vực ven sông.