Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguyên nhân cơ bản của tình trạng này là do công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện tại cấp cơ sở còn hạn chế; việc kiểm tra, xử lý vi phạm tàu cá không vào cảng theo quy định chưa được thực hiện nghiêm túc; việc đầu tư, nâng cấp cảng cá đáp ứng điều kiện mở cảng cá còn chưa được quan tâm đúng mức.

Để tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật và bảo đảm triển khai đồng bộ các giải pháp chống khai thác IUU, ngày 2/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển tập trung triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT).

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn ngư dân biết và thực hiện khai báo ra, vào cảng, qua trạm kiểm soát biên phòng và thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trên hệ thống eCDT theo đúng quy định tại Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT.

Các địa phương bố trí đầy đủ nguồn lực để thực hiện hệ thống eCDT tại địa phương; tăng cường kiểm tra, tuần tra, kiểm soát, để phát hiện và xử lý các tàu cá, cơ sở thực hiện bốc dỡ sản phẩm thủy sản khai thác tại cơ sở không đúng quy định.

Căn cứ Quyết định số 582/QĐ-TTg ngày 3/7/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị các địa phương rà soát, xây dựng và phê duyệt quy hoạch chi tiết các cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá của địa phương đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Đồng thời rà soát, ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư, nâng cấp các cảng cá đáp ứng tiêu chí tại Thông tư số 02/2026/TT-BNNMT ngày 01/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về đăng kiểm viên tàu cá; bảo đảm an toàn kỹ thuật; đăng ký, xóa đăng ký tàu cá, tàu công vụ thủy sản, tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản; treo cờ và đánh dấu tàu cá, tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản; nhập khẩu tàu cá; phân loại cảng cá; công bố mở, đóng cảng cá để công bố mở cảng cá mới hoặc công bố mở lại các cảng cá theo quy hoạch chi tiết từng cảng đã được phê duyệt nhằm phục vụ nhu cầu xuất, nhập bến và bốc dỡ sản phẩm của ngư dân.

Trước đó, ngày 31/12/2025, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT quy định ghi, nộp báo cáo, nhật ký khai thác thủy sản; kiểm tra tàu cá và giám sát sản lượng thủy sản tại cảng cá; danh sách tàu cá khai thác thủy sản bất hợp pháp; xác nhận nguyên liệu, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Theo đó, tại khoản 5 Điều 22 quy định Hệ thống eCDT được áp dụng để thực hiện quản lý tàu cá rời cảng, cập cảng và cấp giấy biên nhận sản phẩm thủy sản khai thác bốc dỡ kể từ ngày 1/3/2026; đồng thời quy định lộ trình thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trên hệ thống eCDT.