Thông tư góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động giao dịch hàng hóa tập trung, đồng thời từng bước chuyển quản lý, giám sát thị trường sang phương thức dựa trên dữ liệu.

Thông tư số 47/2026/TT-BCT được ban hành nhằm triển khai đồng bộ Nghị định số 330/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 của Chính phủ về thành lập và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.

Nhiệm vụ xây dựng Thông tư ban đầu được đặt ra trên cơ sở triển khai Nghị định số 330/2025/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý cho việc thành lập và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Trong quá trình xây dựng, Chính phủ ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP, giao Bộ Công Thương quy định chi tiết một số nội dung về hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa, chế độ báo cáo và việc kết nối, cung cấp, chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Trên cơ sở các quy định mới, Bộ Công Thương đã rà soát, điều chỉnh phạm vi, nội dung và tên gọi của Thông tư, bảo đảm vừa quy định đầy đủ các nhiệm vụ được giao tại Nghị định số 302/2026/NĐ-CP, vừa thống nhất với Nghị định số 330/2025/NĐ-CP. Việc ban hành một Thông tư hướng dẫn thống nhất giúp hạn chế sự phân tán, chồng chéo trong quy định, đồng thời hình thành cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa nói chung và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam nói riêng.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư số 47/2026/TT-BCT là quy định cụ thể về Báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin; các tài liệu chứng minh đáp ứng điều kiện về hệ thống công nghệ thông tin; cùng Đề án giải trình về mô hình, tổ chức hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa và giải pháp, lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm.

Việc quy định cụ thể các nội dung này giúp chuẩn hóa hồ sơ, để doanh nghiệp xác định rõ thông tin, tài liệu cần chuẩn bị khi đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước tiếp nhận, xem xét và thẩm định hồ sơ theo hướng thống nhất, công khai, minh bạch. Đáng chú ý, Thông tư không đặt ra điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính hoặc thành phần hồ sơ mới ngoài phạm vi được Chính phủ giao. Quy định này góp phần bảo đảm sự cân đối giữa yêu cầu quản lý nhà nước và việc tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Cùng với hồ sơ thành lập, Thông tư số 47/2026/TT-BCT thiết lập cơ chế báo cáo và kết nối, cung cấp, chia sẻ dữ liệu giữa Sở giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ với Bộ Công Thương. Theo đó, Thông tư quy định cụ thể nguyên tắc, phương thức, nhóm dữ liệu, thời điểm và tần suất kết nối, cung cấp, chia sẻ dữ liệu. Danh mục dữ liệu được xác định phù hợp với chức năng của từng chủ thể, bao gồm thông tin về hoạt động giao dịch, thành viên, hàng hóa giao dịch, ký quỹ, thanh toán bù trừ, quản lý vị thế, giao nhận hàng hóa và quản lý rủi ro.

Việc phân định rõ trách nhiệm cung cấp dữ liệu giúp hạn chế trùng lặp, bảo đảm thông tin được cập nhật đầy đủ, chính xác và kịp thời, qua đó nâng cao hiệu quả phục vụ quản lý nhà nước. Thông tư đồng thời chuẩn hóa chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất, từ kỳ báo cáo, thời hạn, phương thức gửi đến trách nhiệm của các tổ chức có liên quan.

Báo cáo được thực hiện chủ yếu bằng phương thức điện tử, có ký số theo quy định, góp phần giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả tổng hợp, khai thác thông tin. Đây là cơ sở quan trọng để từng bước chuyển từ phương thức quản lý chủ yếu dựa trên báo cáo định kỳ sang quản lý, giám sát thị trường trên nền tảng dữ liệu, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước.

Hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa có tính chuyên môn cao, quy mô giao dịch lớn và có mối liên hệ chặt chẽ với thị trường hàng hóa trong nước và quốc tế. Vì vậy, cơ chế kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu thống nhất có ý nghĩa quan trọng đối với công tác theo dõi, giám sát thị trường.

Khi thông tin, dữ liệu được cung cấp đầy đủ và kịp thời, cơ quan quản lý nhà nước có thêm cơ sở để chủ động nhận diện những biến động bất thường, theo dõi việc thực hiện nghĩa vụ của các chủ thể tham gia thị trường, tăng cường quản lý rủi ro và kịp thời áp dụng các biện pháp cần thiết nhằm duy trì hoạt động an toàn, ổn định. Các quy định mới cũng góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của Sở giao dịch hàng hóa, Trung tâm thanh toán bù trừ và các tổ chức có liên quan, qua đó bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch.

Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu Sở giao dịch hàng hóa xây dựng giải pháp và lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm. Quy định này thể hiện định hướng gắn sự phát triển của thị trường giao dịch hàng hóa hiện đại với hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nước. Việc từng bước đưa các mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam tham gia thị trường giao dịch tập trung sẽ tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp hình thành giá tham chiếu minh bạch, chủ động phòng ngừa rủi ro về giá, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao vị thế của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Cùng đó, việc triển khai đồng bộ với Nghị định số 330/2025/NĐ-CP cũng tạo điều kiện phát triển các hoạt động giao dịch hàng hóa hiện đại trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, tăng khả năng kết nối giữa thị trường trong nước với thị trường khu vực và thế giới.

Thông tư số 47/2026/TT-BCT thay thế Thông tư số 38/2013/TT-BCT ngày 30/12/2013 của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định về giải pháp công nghệ và yêu cầu kỹ thuật trong hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. So với quy định trước đây, Thông tư mới có phạm vi điều chỉnh toàn diện hơn. Bên cạnh các yêu cầu về hệ thống công nghệ thông tin, Thông tư quy định cụ thể về hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa, chế độ báo cáo và cơ chế kết nối, cung cấp, chia sẻ dữ liệu.

Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026, đồng thời với Nghị định số 302/2026/NĐ-CP. Việc ban hành và tổ chức thực hiện đồng thời giúp các nội dung Chính phủ giao Bộ Công Thương quy định chi tiết được triển khai kịp thời, thống nhất, không tạo khoảng trống pháp lý.

Việc ban hành Thông tư số 47/2026/TT-BCT đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của khung pháp lý về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Với các quy định cụ thể về hồ sơ, báo cáo và kết nối dữ liệu, Thông tư tạo nền tảng để thị trường phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch, an toàn và hiệu quả; đồng thời đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển các mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam.