Cùng với việc mở rộng diện bao phủ, các chính sách hỗ trợ mức đóng, chăm sóc sức khỏe ban đầu và bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT tiếp tục góp phần thiết thực bảo vệ sức khỏe HSSV, giảm gánh nặng tài chính cho gia đình khi không may phát sinh chi phí điều trị.

Từ chính sách nhân văn đến nền tảng chăm sóc sức khỏe thế hệ trẻ

Trong hành trình thực hiện BHYT toàn dân, HSSV là nhóm cần sớm được bao phủ, bởi bảo vệ sức khỏe người học không chỉ giải quyết rủi ro trước mắt mà còn là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước.

Chính sách BHYT HSSV được triển khai thí điểm từ năm học 1994-1995. Qua hơn ba thập kỷ, khuôn khổ pháp lý, diện bao phủ và quyền lợi của người tham gia từng bước được hoàn thiện. Theo quy định của pháp luật về BHYT, HSSV thuộc nhóm tham gia BHYT được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng. Việc tham gia BHYT không chỉ bảo đảm thực hiện quy định của pháp luật mà còn giúp HSSV có cơ chế bảo vệ tài chính, được tiếp cận các dịch vụ khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT khi không may ốm đau, bệnh tật.

Đáng chú ý, mức hỗ trợ đóng BHYT từ ngân sách nhà nước đối với HSSV đã được nâng từ tối thiểu 30% lên tối thiểu 50% mức đóng BHYT. Chính sách này trực tiếp giảm phần kinh phí HSSV và gia đình phải đóng, qua đó tạo thêm điều kiện để duy trì tham gia BHYT liên tục.

Độ bao phủ BHYT HSSV liên tục được mở rộng. Nếu năm học 2023-2024 có hơn 19,1 triệu HSSV tham gia, đạt khoảng 97,8%, thì đến cuối tháng 6/2026 số người tham gia đã tăng lên 21,55 triệu, tương ứng 99,39%. Đã có 9 địa phương đạt tỷ lệ 100% và 3 địa phương đạt 99,9%.

Kết quả này cho thấy mục tiêu bao phủ toàn diện có thể đạt được khi cấp ủy, chính quyền quan tâm chỉ đạo; ngành giáo dục, cơ quan BHXH, nhà trường phối hợp chặt chẽ; phụ huynh, HSSV nhận thức đầy đủ về ý nghĩa và quyền lợi của BHYT. Quyết định số 1468/QĐ-TTg ngày 31/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về giao chỉ tiêu thực hiện bao phủ BHYT giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% dân số tham gia BHYT; trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao xây dựng kế hoạch, giải pháp, phấn đấu đạt 100% HSSV tham gia.

Giá trị của BHYT HSSV không chỉ nằm ở tỷ lệ bao phủ. Điều cốt lõi là quyền lợi được bảo đảm trong thực tế, từ chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường học đến khám, chữa bệnh khi phát sinh rủi ro. Trung bình mỗi năm, Quỹ BHYT chuyển kinh phí hàng nghìn tỷ đồng cho các cơ sở giáo dục để thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho HSSV, góp phần sơ cứu, xử trí kịp thời khi các em bị tai nạn, ốm đau trong thời gian học tập.

Khi phải khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế, HSSV được Quỹ BHYT chi trả trong phạm vi quyền lợi và mức hưởng theo quy định. Chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2026, có 3.527.625 lượt học sinh khám, chữa bệnh BHYT, với số tiền đề nghị Quỹ BHYT chi trả 1.807,2 tỷ đồng. Đối với sinh viên, có 565.345 lượt khám, chữa bệnh BHYT, tăng 12,4%, tương ứng tăng 62.313 lượt so với cùng kỳ năm 2025. Những con số này cho thấy tấm thẻ BHYT là điểm tựa tài chính thiết thực đối với nhiều gia đình.

Nhiều HSSV mắc bệnh nan y, bệnh mạn tính như suy thận, ung thư, tim mạch đã được Quỹ BHYT chi trả từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Qua cơ chế chia sẻ rủi ro, BHYT giúp gia đình giảm áp lực tài chính và bảo đảm cơ hội tiếp tục điều trị khi người học không may mắc bệnh nặng.

Hướng tới mục tiêu 100% HSSV tham gia BHYT

Bước vào năm học 2026-2027, tỷ lệ HSSV tham gia BHYT đã đạt 99,39% tính đến ngày 30/6/2026, tạo nền tảng thuận lợi để tiến tới mục tiêu bao phủ 100%. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu này, cần tiếp tục rà soát từng địa bàn, từng cơ sở giáo dục và từng nhóm đối tượng, nhất là những trường hợp chưa tham gia hoặc có nguy cơ gián đoạn quyền lợi.

Theo ông Phan Văn Mến, Trưởng Ban Quản lý thu và Phát triển người tham gia, BHXH Việt Nam, mặc dù tỷ lệ HSSV tham gia BHYT đã ở mức rất cao nhưng vẫn còn một bộ phận HSSV chưa tham gia hoặc chưa duy trì tham gia liên tục. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến nhận thức, tính chủ động của một bộ phận HSSV, phụ huynh và công tác phối hợp tổ chức thực hiện tại một số cơ sở giáo dục.

Thực tế cho thấy việc duy trì tỷ lệ tham gia cần tiếp tục được quan tâm ở nhóm sinh viên, nhất là sinh viên từ năm thứ hai trở đi. Do không còn tập trung vào thời điểm nhập học, việc rà soát, tuyên truyền, vận động và hướng dẫn duy trì tham gia BHYT liên tục đối với nhóm này cần được nhà trường và cơ quan BHXH phối hợp thực hiện thường xuyên.

Bên cạnh đó, đặc thù tuyển sinh, nhập học và biến động sinh viên tại các trường cao đẳng, đại học cũng đặt ra yêu cầu thường xuyên cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường phối hợp giữa cơ sở giáo dục với cơ quan BHXH trong rà soát, xác định HSSV thuộc diện tham gia BHYT. Những vấn đề này cần tiếp tục được tháo gỡ để tiến tới mục tiêu bao phủ 100% HSSV.

Những hạn chế trên, dù xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, đều tác động trực tiếp đến việc hoàn thành mục tiêu bao phủ 100% HSSV.

Theo ông Nguyễn Đức Hòa - Phó Giám đốc BHXH Việt Nam, để tiến tới mục tiêu 100% HSSV tham gia BHYT, cần tiếp tục phát huy sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành; trong đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan BHXH, ngành Giáo dục và Đào tạo, nhà trường, gia đình, HSSV và các cơ sở khám, chữa bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Trên cơ sở đó, BHXH Việt Nam tiếp tục phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương tăng cường chỉ đạo thực hiện BHYT HSSV ngay từ đầu năm học; xác định mục tiêu, chỉ tiêu phù hợp đối với từng cơ sở giáo dục và phân công rõ trách nhiệm của các ngành, đơn vị trong tổ chức thực hiện.

Cùng với việc giao chỉ tiêu, cần quan tâm đúng mức đến những trường hợp còn khó khăn về kinh tế. Các địa phương được đề nghị nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ thêm mức đóng BHYT từ ngân sách địa phương; đồng thời rà soát HSSV có hoàn cảnh khó khăn để huy động nguồn lực xã hội, các tổ chức, cá nhân hỗ trợ thẻ BHYT. Mục tiêu là không để hoàn cảnh kinh tế trở thành rào cản khiến HSSV không có thẻ hoặc bị gián đoạn quyền lợi BHYT.

Một giải pháp quan trọng khác là tiếp tục đổi mới công tác truyền thông. Thay vì chỉ tuyên truyền về nghĩa vụ tham gia, cần làm rõ những vấn đề mà phụ huynh và HSSV quan tâm nhất: Mức đóng thực tế sau khi được Nhà nước hỗ trợ; quyền lợi khi khám, chữa bệnh; khả năng chia sẻ chi phí của Quỹ BHYT khi không may mắc bệnh nặng.

Những trường hợp HSSV được Quỹ BHYT chi trả chi phí điều trị từ hàng trăm triệu đồng đến hơn 1 tỷ đồng là những minh chứng cụ thể cho giá trị của chính sách. Qua đó, phụ huynh và HSSV có thể thấy rõ hơn rằng tham gia BHYT không chỉ là thực hiện một nghĩa vụ theo quy định, mà còn là chủ động tạo dựng một cơ chế bảo vệ trước những rủi ro sức khỏe khó lường.

Đối với nhà trường, việc thực hiện BHYT HSSV cũng cần được gắn với trách nhiệm chăm sóc sức khỏe HSSV. Cùng với bảo đảm việc lập danh sách, thu và cấp thẻ BHYT đúng quy định, các cơ sở giáo dục cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, củng cố y tế học đường, bố trí nhân viên y tế để thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho HSSV.

Ngành y tế cũng có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng KCB BHYT. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo thuận lợi trong tiếp nhận và điều trị sẽ góp phần củng cố niềm tin của người tham gia, từ đó nâng cao nhận thức về giá trị của tấm thẻ BHYT.

Theo định hướng của BHXH Việt Nam, thời gian tới, công tác phối hợp giữa cơ quan BHXH với ngành Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức hội, đoàn thể trong nhà trường sẽ tiếp tục được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức của HSSV. Đồng thời, phối hợp với ngành y tế nâng cao chất lượng KCB, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người có thẻ BHYT.

Mục tiêu 100% HSSV tham gia BHYT không đơn thuần là hoàn thành một chỉ tiêu về độ bao phủ, mà quan trọng hơn là bảo đảm mọi HSSV đều có điểm tựa về chăm sóc sức khỏe và tài chính khi không may ốm đau, bệnh tật. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, nhà trường, gia đình và toàn xã hội, BHYT sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng trong chăm sóc, bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ, góp phần thực hiện bền vững mục tiêu BHYT toàn dân.