Mạng lưới doanh nghiệp, nhà cung ứng và viện nghiên cứu tập trung trong bán kính ngắn đang tạo lợi thế lớn cho ngành robot Trung Quốc, giúp rút ngắn đáng kể thời gian từ nghiên cứu, chế tạo nguyên mẫu đến sản xuất và thương mại hóa.

"Vòng tròn nửa giờ"

Tài xế Cao Jing cho biết số đơn vận chuyển robot tại Thâm Quyến tăng mạnh từ khoảng tháng 3-4. Vào thời điểm cao điểm, anh có thể nhận 4-5 đơn mỗi ngày, từ robot nguyên mẫu phục vụ nghiên cứu, robot gia dụng đến các mẫu robot thi đấu.

Các chuyến hàng chủ yếu ở quanh đường Liuxian, nằm trong "vòng tròn hỗ trợ 30 phút" của Thung lũng Robot ở quận Nam Sơn thuộc thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Khu vực này từng là những khu công nghiệp cũ, công trường và làng đô thị nhưng đã thay đổi nhanh chóng trong khoảng một thập kỷ.

Thung lũng Robot hiện trải dài khoảng 10 km, rộng gần 28 km2, quy tụ hơn 200 doanh nghiệp thuộc chuỗi công nghiệp robot, trong đó có hơn 25 nhà sản xuất robot hình người hoàn chỉnh, 32 doanh nghiệp nhỏ và 15 công ty niêm yết.

Tại đây, robot hình người có thể được bắt gặp trên đường phố, robot chó biểu diễn, robot pha cà phê hay cánh tay máy chế biến món ăn. Sự tập trung của các doanh nghiệp từ phần cứng, phần mềm đến nghiên cứu và ứng dụng giúp Thâm Quyến hình thành một hệ sinh thái robot có tốc độ phát triển đặc biệt nhanh.

Tốc độ quyết định cuộc chơi

Tại EngineAI, các robot hình người được thử nghiệm với những động tác khó như nhào lộn. Một số robot vừa tham gia các cuộc thi đối kháng đã trở lại với nhiều dấu vết va chạm, trở thành dữ liệu thực tế để kỹ sư tiếp tục cải tiến.

Li Hao, kỹ sư thuật toán điều khiển chuyển động của EngineAI, cho biết robot phải duy trì thăng bằng trong những môi trường liên tục thay đổi, từ di chuyển, xoay người, tung đòn đến chịu lực và thay đổi trọng tâm. Vì vậy, khả năng thử nghiệm và điều chỉnh nhanh có ý nghĩa quyết định.

Buổi sáng, anh Li có thể hoàn thiện thuật toán tại trung tâm nghiên cứu và phát triển, sau đó mất khoảng 25 phút tới cơ sở sản xuất để thử nghiệm trực tiếp trên robot. Buổi chiều, anh quay lại phòng nghiên cứu để tiếp tục tối ưu.

"Tốc độ gần như quyết định tất cả trong ngành robot, bởi một nửa là sản xuất và nửa còn lại là nghiên cứu và phát triển", Liu Shaoshan, Giám đốc bộ phận AI hiện thân tại Viện Trí tuệ nhân tạo và Robot vì Xã hội Thâm Quyến, nói.

Theo ông Liu, quá trình trao đổi với nhà cung ứng để thay đổi linh kiện hoặc nâng cấp phần cứng tại Mỹ đôi khi mất tới một tuần. Trong khi đó, tại Thung lũng Robot, nhà cung ứng có thể tới tận nơi chỉ trong khoảng 30 phút.

Pang Jianxin, Phó chủ tịch UBTECH, cho rằng lợi thế lớn khác của Thâm Quyến là khả năng chế tạo nguyên mẫu nhanh. Các nhà cung ứng trong khu vực sẵn sàng nhận những đơn hàng nhỏ từ công ty khởi nghiệp, lựa chọn vật liệu, hoàn thiện mẫu thử và nhanh chóng đưa sản phẩm vào kiểm chứng.

Ông Liu ước tính tại một số thị trường nước ngoài, toàn bộ quá trình từ ý tưởng, tạo mẫu, sản xuất thử đến sản xuất hàng loạt có thể mất thời gian gấp 5-10 lần so với Trung Quốc.

Yao Qiyuan, đồng sáng lập EngineAI, cho rằng dấu mốc đáng chú ý nhất sẽ là khi robot có thể tự sản xuất robot ngay tại các nhà máy ở Thâm Quyến.

Hệ sinh thái này bao phủ gần như toàn bộ chuỗi giá trị robot, từ cảm biến xúc giác, LiDAR, động cơ servo, module khớp đến cánh tay và bàn tay robot. Ở đầu ra, các ngành ô tô, năng lượng mới và điện tử có thể nhanh chóng đưa robot vào những tình huống ứng dụng thực tế.

Trung tâm toàn cầu

Pang nhớ lại rằng khi UBTECH mới thành lập cách đây một thập kỷ, khu vực xung quanh chỉ có các nhà máy cũ, công trường và làng đô thị. Khi đó, robot hình người Trung Quốc còn rất ít, trong khi Boston Dynamics của Mỹ và Honda của Nhật Bản là những tên tuổi nổi bật nhất.

Sau một thập kỷ, ngành robot Trung Quốc đã chuyển từ vị thế đi sau sang nhóm dẫn đầu. Theo Beijing CCID Publishing & Media, Trung Quốc chiếm 84,7% lượng robot hình người xuất xưởng toàn cầu năm 2025, tương đương hơn 8 trong mỗi 10 robot hình người bán ra trên thế giới.

Đà phát triển này được hỗ trợ bởi chiến lược công nghiệp dài hạn. Trí tuệ nhân tạo hiện thân được xác định là một lĩnh vực công nghiệp tương lai trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 giai đoạn 2026-2030. Trung Quốc cũng đang thúc đẩy đưa robot từ phòng thí nghiệm vào nhà máy, doanh nghiệp và hộ gia đình.

Tại quận Nam Sơn, chính quyền đã mở 68 tình huống ứng dụng robot công cộng nhằm kết nối nghiên cứu công nghệ, kiểm chứng thực tế và thương mại hóa.

Giới trong ngành kỳ vọng Trung Quốc có thể sớm tạo ra một "cú nổ DeepSeek" khác đối với lĩnh vực robot. Tuy nhiên, bước ngoặt này có thể không đến từ phát minh duy nhất mà là kết quả của hàng loạt đột phá công nghệ, chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và quá trình mở rộng ứng dụng.