Dù thi thể bệnh nhân Ebola có khả năng lây nhiễm rất cao, nhiều người thân vẫn ra vào khu bệnh mà gần như không có đồ bảo hộ. Họ phải tự mang thức ăn và nước uống cho người bệnh vì bệnh viện không đủ nguồn cung. Một số đeo găng tay hoặc dùng khăn che miệng, nhưng phần lớn không có bất kỳ biện pháp bảo vệ nào.

Theo báo The New York Times, tình hình nghiêm trọng đến mức ngay cả kỹ thuật viên xét nghiệm của bệnh viện cũng đang nằm điều trị vì nghi mắc Ebola. Ít nhất 7 nhân viên y tế đã tử vong. Bệnh viện thiếu gần như mọi thứ: bộ xét nghiệm, đồ bảo hộ, khẩu trang, kính chắn giọt bắn và thậm chí cả nước uống.

Bên ngoài, các nhân viên của tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (MSF) đang khẩn trương dựng lều cách ly và trạm khử khuẩn. Tuy nhiên, theo các bác sĩ tại hiện trường, tốc độ ứng phó hiện vẫn quá chậm so với tốc độ lây lan của dịch bệnh.

Bộ Y tế Congo công bố bùng phát dịch Ebola hôm 15/5. Chỉ sau hai tuần, ổ dịch đã trở thành đợt bùng phát Ebola lớn thứ ba trong lịch sử nước này. Các tổ chức y tế cảnh báo nếu không có biện pháp can thiệp khẩn cấp, đây có thể trở thành đợt dịch Ebola gây chết chóc nhất từng được ghi nhận.

Con đường lây lan chết chóc và nỗi sợ hãi bao trùm

Mongbwalu là thị trấn khai thác vàng với khoảng 150.000 dân, nằm giữa khu vực thường xuyên xảy ra xung đột vũ trang. Từ nhiều tháng trước, các bác sĩ tại đây đã ghi nhận một căn bệnh bí ẩn khiến hàng chục người tử vong.

Sau đó, giới chức xác định thủ phạm là chủng Bundibugyo – một biến thể gây bệnh Ebola hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị được phê duyệt.

Tính đến cuối tháng 5, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi ghi nhận hơn 1.077 ca nghi nhiễm và 246 ca tử vong nghi liên quan đến đợt bùng phát này. Riêng Mongbwalu chiếm hơn 400 ca.

Khó khăn lớn nhất là tình trạng thiếu xét nghiệm. Mẫu bệnh phải gửi tới thành phố Bunia, cách đó khoảng 80 km. Kết quả thường mất ít nhất 4 ngày mới quay lại. Nhiều bệnh nhân đã tử vong trước khi có kết luận chính thức.

Không có khu phân luồng riêng, những người đến khám bệnh thông thường cũng có nguy cơ bị lây nhiễm từ bệnh nhân Ebola.

Trong khi đó, nỗi sợ hãi và tin đồn đang lan nhanh không kém virus. Nhiều người dân không tin Ebola tồn tại, cho rằng đây là âm mưu kiếm tiền của các bác sĩ và tổ chức quốc tế. Một số khác tin rằng dịch bệnh là lời nguyền siêu nhiên.

Khi phóng viên New York Times tới Mongbwalu, đám đông tụ tập trước cổng bệnh viện đã hô lớn "Những kẻ giết người!", nhầm tưởng họ là nhân viên cứu trợ nước ngoài.

Hai ngày trước đó, một nhóm người đã phóng hỏa khu cách ly tạm thời do MSF dựng lên. Trong hỗn loạn, 18 bệnh nhân nghi mắc Ebola bỏ trốn khỏi bệnh viện, làm gia tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Giám đốc bệnh viện Richard Lokudu cho biết ông từng bị người dân truy đuổi và ném đá. Chiếc xe của ông vẫn còn nguyên những vết hư hại. "Chúng tôi đang cố cứu họ, nhưng họ lại nghĩ chúng tôi muốn giết họ", ông nói.

Cuộc chiến sinh tử giữa bệnh dịch và hy vọng mong manh

Ngoài sự thiếu thốn về y tế, Mongbwalu còn hội tụ nhiều yếu tố khiến dịch bệnh bùng phát mạnh.

Các đàn dơi ăn quả – loài được cho là vật chủ tự nhiên của virus Bundibugyo – sinh sống dày đặc quanh thị trấn. Hoạt động khai thác vàng thu hút lượng lớn lao động nhập cư, thương nhân và người qua lại từ nhiều địa phương khác nhau.

Nhiều người dân chạy trốn xung đột vũ trang cũng đổ về Mongbwalu rồi lại quay trở về quê hương, vô tình tạo điều kiện để virus lan rộng.

Các chuyên gia mô tả đây là một "cơn bão hoàn hảo" cho Ebola.

Bác sĩ Lokudu tin rằng ông từng điều trị một trong những ca bệnh đầu tiên của đợt dịch hiện nay. Đầu tháng 4, ông phẫu thuật cho một phụ nữ bị sảy thai. Chỉ vài giờ sau ca mổ, bệnh nhân tử vong. Trong những tuần tiếp theo, nhiều nhân viên y tế từng tiếp xúc với cô lần lượt mắc bệnh và qua đời.

Khủng hoảng tiếp tục leo thang khi một linh mục Công giáo nổi tiếng tên Sylvestre Atama tử vong vì Ebola. Người thân và tín đồ yêu cầu nhận lại thi thể để tổ chức tang lễ theo phong tục truyền thống.

Các bác sĩ từ chối vì lo ngại việc tiếp xúc với thi thể có thể gây ra sự kiện siêu lây nhiễm. Quyết định này khiến đám đông nổi giận. Hàng trăm người mang dao rựa, gậy gộc đã tấn công bệnh viện nhằm cướp thi thể. Cảnh sát và binh sĩ phải nổ súng chỉ thiên để giải tán.

Trong lúc hỗn loạn, thêm nhiều bệnh nhân Ebola bỏ trốn khỏi khu điều trị.

Các chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết cần ít nhất 6-9 tháng nữa mới có thể phát triển vaccine chống lại chủng Ebola Bundibugyo.

Giữa những mất mát liên tiếp, vẫn có những tia hy vọng nhỏ nhoi. Emmanuel Cyrille, cậu bé 5 tuổi từng chảy máu liên tục trong khu điều trị, đã vượt qua giai đoạn nguy kịch. Vài ngày sau, em có thể ngồi dậy, ngừng chảy máu và bắt đầu đòi đồ chơi.

Người cha cho biết Emmanuel hy vọng sớm được trở về nhà. Trong tâm dịch Ebola đang hỗn loạn và quá tải, đó là một trong số ít những câu chuyện mang lại niềm tin rằng cuộc chiến chống virus vẫn chưa hoàn toàn tuyệt vọng.