Đề xuất trang bị tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ cho Ukraine được xem là canh bạc vũ khí tầm xa nhằm phá vỡ thế bế tắc quân sự và tạo đòn bẩy đàm phán.
Tên lửa hành trình Tomahawk được phóng từ tàu khu trục USS Barry của Mỹ trên Địa Trung Hải. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo báo The Kyiv Post (Ukraine), trong nỗ lực phá vỡ thế bế tắc trên chiến trường và bàn đàm phán, một chiến dịch vận động táo bạo đang nhắm vào Lầu Năm Góc với mục tiêu duy nhất: trang bị tên lửa hành trình Tomahawk cho Ukraine.
Khi các cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga vào các thành phố Ukraine vẫn tiếp diễn và ngoại giao chưa mang lại bước đột phá, một nhóm các nhà vận động tại Washington, D.C., đứng đầu là Dan Rice - Hiệu trưởng Đại học Mỹ tại Kiev, tin rằng đã đến lúc cần một "cú hích" quân sự mạnh mẽ hơn. Tờ The Kyiv Post đưa tin, ông Rice đã có cuộc gặp riêng với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth để thảo luận về việc triển khai tên lửa Tomahawk.
Lập luận cốt lõi của ông Rice dựa trên nguyên tắc răn đe, cho rằng Moskva chỉ phản ứng trước sức mạnh quân sự thực thụ. "Nếu Nga không đồng ý về hòa bình, rất có thể Tổng thống Donald Trump sẽ chấp thuận việc triển khai tên lửa Tomahawk", ông Rice nhận định.
Để chứng minh tính hiệu quả, ông Rice dẫn chứng tiền lệ từ tên lửa ATACMS vào tháng 11/2023. Khi đó, chỉ với một số lượng nhất định, Ukraine đã phá hủy hàng chục trực thăng Ka-52, buộc Nga phải rút phi đội khỏi Crimea và thay đổi toàn bộ kế hoạch tác chiến. Với tầm bắn lên tới 2.500 km, Tomahawk được xem là vũ khí mang tính chiến lược, có khả năng đe dọa trực tiếp các mục tiêu trọng yếu sâu trong lãnh thổ Nga mà Moskva không thể bảo vệ hết.
"Hệ thống ATACMS buộc Nga di dời các trung tâm chỉ huy ra xa 300 km. Đó là chiến thuật. Tên lửa Tomahawk mang tính chiến lược. Bạn có thể phóng nó từ Kiev đến Moskva", ông Rice nhấn mạnh.
Trước những lo ngại về việc cung cấp vũ khí tầm xa sẽ làm leo thang xung đột, ông Rice đưa ra các số liệu thống kê để minh chứng cho tính tương xứng. Nga đã phóng hàng trăm nghìn thiết bị máy bay không người lái (UAV) cùng hơn chục nghìn tên lửa các loại vào Ukraine. Do đó, việc cung cấp 100 đến 200 tên lửa Tomahawk "không phải là hành động leo thang mà là sự phản ứng cần thiết".
Chiến dịch này đang đi theo mô hình "tiếp thị tích hợp" mà ông Rice từng áp dụng thành công để vận động cho bom chùm và hệ thống HIMARS trước đây.
Sự chia rẽ trong chính quyền và Quốc hội Mỹ
Tại Washington, D.C., đề xuất này đang gây ra những luồng ý kiến trái chiều. Với nhóm thận trọng: Một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump cảnh báo các cuộc tấn công tầm xa có nguy cơ phá hỏng tiến trình ngoại giao. Tổng thống Trump muốn tạo lợi thế chứ không phải gây ra một vòng xoáy xung đột không kiểm soát.
Với nhóm ủng hộ: Các trợ lý an ninh quốc gia và đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ lại cho rằng điều này phù hợp với phong cách "nghệ thuật đàm phán" của Tổng thống Trump - dùng áp lực tối đa để tạo đòn bẩy.
Một trợ lý cấp cao thuộc đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ chia sẻ với báo The Kyiv Post: "Nếu mục tiêu là buộc Moskva lựa chọn giữa leo thang và đàm phán, thì động thái này chính xác làm được điều đó. Nó cho Nga thấy nơi trú ẩn an toàn không còn nữa".
Ông Rice hiện đang thúc đẩy phong trào mới mang tên "Giải phóng tên lửa Tomahawk" (Free the Tomahawks), tương tự chiến dịch giải phóng xe tăng Leopard trước đây, khi gọi các đối tác châu Âu không chỉ ủng hộ về mặt chính trị mà còn cần tài trợ tài chính cho loại vũ khí này. Theo ông Rice, đây là sự mâu thuẫn chiến lược khi châu Âu muốn Ukraine chiếm ưu thế nhưng lại không trang bị đủ công cụ để họ thực hiện các hoạt động tấn công cần thiết.
Để giảm thiểu rủi ro chính trị, đề xuất của nhóm trên còn bao gồm việc Ukraine chấp nhận sự phê duyệt trước của NATO đối với tất cả các mục tiêu tấn công.