Giữ màu xanh đại ngàn

Từng là một thợ săn thiện xạ, ông Lữ Văn Thương, bản Cướm, xã Hùng Chân, tỉnh Nghệ An đã có một bước ngoặt cuộc đời đầy kịch tính khi quyết định từ bỏ cây súng săn, tự nguyện khoác lên mình chiếc áo xanh để thực hiện trọng nhiệm vụ, trách bảo vệ rừng và trở thành một “lá chắn” sống bảo vệ đa dạng sinh học cho Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống.

Những năm tháng tuổi trẻ, ông Thương nổi tiếng khắp vùng là một thợ săn dạn dày kinh nghiệm. Khái niệm “bảo tồn” hay “đa dạng sinh học” là một điều gì đó rất xa lạ, mơ hồ. Do đó, bản thân ông và người dân trong bản chỉ nhìn thấy cái lợi trước mắt là có những bữa cơm có thịt chim hay thú, một ít kinh phí thu lại từ việc bán thú rừng để trang trải cuộc sống qua ngày. Thế nhưng, rừng không phải là vô tận. Theo thời gian, những chuyến đi săn của ông Thương ngày càng dài hơn, sâu hơn nhưng thành quả lại ít dần đi. Tiếng chim hót thưa thớt, những dấu chân thú lớn biến mất, thay vào đó là sự tĩnh lặng đến đáng sợ của đại ngàn đang dần bị tổn thương.

Có một sự việc mà đến tận bây giờ, dù đã xảy ra gần 20 năm nhưng mỗi khi nhắc lại, đôi mắt ông Lữ Văn Thương vẫn phảng phất nỗi buồn, lòng ông lại dấy lên sự hối lỗi. Đó là lần ông hạ gục một cá thể thú rừng sau một cú bắn chính xác. Khi lại gần, ông nhận ra đó là một con thú đang mang thai.
Khoảnh khắc ấy, lần đầu tiên trong đời, bàn tay ông Thương cảm thấy run rẩy. Ông tự hỏi lòng mình, nếu mình cứ bắn mãi, cứ bẫy mãi, thì đời con, đời cháu mình sẽ còn thấy gì ngoài những cánh rừng trơ trọi.

Từ kỷ niệm buồn này kết hợp với sự tác động, động viên của lực lượng kiểm lâm Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, ông Thương đã đi đến một quyết định mang tính lịch sử: từ bỏ hoàn toàn nghề săn bắn và nỗ lực lan tỏa thông điệp gìn giữ màu xanh của đại ngàn. Được sự động viên của gia đình và sự hỗ trợ từ các cán bộ kiểm lâm Trạm quản lý, bảo vệ rừng Diễn Lãm (Khu bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống), ông Thương đã mạnh dạn viết đơn xin tham gia vào đội bảo vệ rừng cộng đồng bản Cướm.

Hiện nay, ông Lữ Văn Thương đã trở thành một thành viên tích cực trong tổ quản lý, bảo vệ rừng tại địa phương. Những chuyến tuần tra, bảo vệ rừng kết hợp cùng kiểm lâm, hoặc tổ quản lý bản vệ rửng cộng đồng tự đi, thay vì vác súng, ông Thương vác gậy, gùi lương thực, thực phẩm, mang theo sổ nhật ký tuần tra và tinh thần trách nhiệm cao độ. Trong những chuyến tuần tra rừng dài ngày trong rừng sâu, ông cùng các cán bộ kiểm lâm, dân bản rà soát từng khu vực, khoảnh rừng, tiểu khu tháo dỡ các bẫy thú, ngăn chặn những người có ý định xâm hại rừng, khai thác gỗ, săn bắn bẫy động vật trái phép...

Câu chuyện giữ rừng của ông Lữ Văn Thương không chỉ dừng lại ở sự thay đổi của một cá nhân, mà nó đã tạo ra một hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng bản Cướm và các vùng lân cận từ nhiều năm qua. Hình ảnh ông Lữ Văn Thương với nụ cười hiền hậu, miệt mài sải bước dưới tán rừng già là biểu tượng của sự hòa giải giữa con người và thiên nhiên. Hành trình từ một thợ săn đến người bảo vệ rừng của ông là một câu chuyện đẹp về sự sám hối, về trách nhiệm và về niềm tin vào một tương lai bền vững.

Để rừng xanh từ gốc

Tỉnh Phú Thọ có trên 405 nghìn ha rừng, trong đó gần 27 nghìn ha rừng gỗ lớn và hơn 60 nghìn ha được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Tỷ lệ che phủ rừng đạt 43%, cao hơn bình quân cả nước. Bình quân mỗi năm, Phú Thọ trồng mới khoảng 17,4 nghìn ha rừng tập trung, cùng hàng triệu cây phân tán và hàng nghìn ha rừng gỗ lớn. Toàn tỉnh đã hình thành hơn 70 vùng sản xuất gỗ lớn với diện tích trên 10.000 ha, mở rộng trồng quế và nhiều loại cây lâm nghiệp có giá trị, với giá trị sản xuất lâm nghiệp đạt trên 2.800 tỷ đồng, đóng góp tích cực vào kinh tế địa phương.

Gia đình ông Phùng Văn Lượng, xã Lai Đồng, là một điển hình. Với 5,4 ha rừng gỗ lớn, mỗi chu kỳ khai thác 9–10 năm mang lại khoảng 640 triệu đồng. Ông Lượng chia sẻ, trước đây người dân chủ yếu vào rừng lấy củi, măng nên thu nhập thấp. Từ khi được giao đất, giao rừng và trồng rừng bài bản theo hướng dẫn của kiểm lâm, hiệu quả kinh tế tăng rõ rệt. Ông Trần Văn Cường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Phú Thọ, nhấn mạnh: giữ rừng hôm nay không chỉ để có gỗ ngày mai mà còn bảo vệ sinh kế và môi trường sống cho cộng đồng. Vì vậy, Phú Thọ chuyển mạnh từ “khai thác” sang “nuôi dưỡng”, từ “giữ rừng” sang “làm giàu từ rừng” bền vững.

Bảo vệ rừng vẫn đối mặt nhiều thách thức, nhất là biến đổi khí hậu. Nắng nóng kéo dài tăng nguy cơ cháy rừng, mưa lớn gây sạt lở. Năm 2025, toàn tỉnh xảy ra 10 vụ cháy rừng, diện tích thiệt hại hơn 10 ha. Để ứng phó, tỉnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: tu sửa đường băng cản lửa, diễn tập phòng cháy chữa cháy rừng, duy trì hệ thống cảnh báo sớm, thực hiện phương châm “4 tại chỗ”. Nhờ đó, nhiều khu vực trọng điểm, đặc biệt là Rừng Quốc gia Đền Hùng, luôn được bảo vệ an toàn, kể cả trong dịp lễ hội. Song song với đó, ứng dụng khoa học công nghệ được tăng cường. Tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn, lực lượng kiểm lâm áp dụng phần mềm theo dõi diễn biến rừng và thiết bị di động trong tuần tra, nâng cao hiệu quả giám sát tài nguyên trên diện rộng.

Toàn tỉnh hiện có trên 26,8 nghìn ha rừng gỗ lớn. Tháng 9/2025, Phú Thọ ban hành Nghị quyết về chính sách hỗ trợ đầu tư trồng rừng sản xuất gỗ lớn, theo đó các hộ gia đình, cá nhân tham gia trồng rừng gỗ lớn và cam kết khai thác sau tối thiểu 10 năm sẽ được hỗ trợ 42–75 triệu đồng/ha, tương đương 25–37% tổng mức đầu tư, cùng các khoản hỗ trợ chi phí khảo sát, thiết kế, quản lý và nghiệm thu. Chính sách này được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế lâm nghiệp phát triển bền vững.

Ông Trương Quang Đăng, Trưởng Phòng Sử dụng và Phát triển rừng, Chi cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Phú Thọ, cho biết ngành sẽ tiếp tục hướng dẫn cấp chứng chỉ rừng bền vững, khuyến khích chủ rừng và hợp tác xã mở rộng mô hình rừng gỗ lớn, tập huấn kỹ thuật và sử dụng giống cây nguồn gốc rõ ràng để nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng.

Năm 2026, Phú Thọ phấn đấu độ che phủ rừng 43,06%, tăng trưởng lâm nghiệp 5,5%, trồng 17,5 nghìn ha rừng (4 nghìn ha gỗ lớn) và 1,91 triệu cây phân tán, bảo vệ 200 nghìn ha rừng, khai thác 1,761 triệu m³ gỗ, phát triển lâm nghiệp bền vững, hiện đại, gắn với kinh tế xanh và chuyển đổi số. Tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp: nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; sử dụng bền vững tài nguyên; nâng cao chất lượng rừng tự nhiên; mở rộng diện tích rừng gỗ lớn và rừng được cấp chứng chỉ; phát triển các mô hình kinh tế dưới tán rừng, mở rộng diện tích quế, dược liệu. Mục tiêu là tạo dựng môi trường sống bền vững và nâng cao chất lượng đời sống người dân, đồng thời gắn với giá trị văn hóa vùng Đất Tổ.