Đây là nhận định xuyên suốt trong báo cáo mang tựa đề "Giá trị của Báo chí: Những bằng chứng toàn cầu lý giải vì sao truyền thông có ý nghĩa sống còn đối với kinh tế, an ninh quốc gia và quản trị khủng hoảng" do Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công bố ngày 18/8.

Báo cáo nhấn mạnh đó chỉ là một trong những phát hiện nổi bật về vai trò quan trọng của báo chí trong việc bảo vệ sinh mạng con người.

Theo phóng viên TTXVN tại LHQ, báo cáo của UNESCO chỉ rõ ngoài việc đẩy lùi thông tin sai lệch, báo chí đáng tin cậy còn góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của chính phủ, giúp cộng đồng chịu ảnh hưởng dễ dàng tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ, đồng thời thúc đẩy giới chức các cấp hành động quyết liệt và kịp thời hơn. Những bài báo sắc sảo, chất lượng cao tạo tiền đề cho các phản ứng cứu trợ diễn ra hiệu quả và sâu rộng hơn, từ đáp ứng các nhu cầu cấp bách đến khắc phục hậu quả thiên tai lâu dài.

UNESCO - tổ chức luôn đi đầu trong việc thúc đẩy hiểu biết truyền thông trên toàn cầu – khẳng định báo chí phản biện còn đóng vai trò như một "người giám sát" công tâm, giữ cho lĩnh vực cứu trợ hoạt động minh bạch, từ đó mở đường cho các cuộc cải tổ sâu rộng và nâng cao hiệu quả cứu trợ thực chất.

Bên cạnh đó, các tuyến bài điều tra môi trường độc lập cũng mang lại hiệu quả to lớn trong việc bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Điển hình, tuyến bài phản ánh tình trạng xả thải trái phép từ một bãi rác ở Thái Lan của một tạp chí điện tử đã thúc đẩy chính quyền sở tại lập tức vào cuộc xử lý; hay loạt phóng sự điều tra về nạn khai thác cát lậu tại Uganda đã dẫn tới lệnh cấm khai thác trên phạm vi toàn quốc.

Báo cáo của UNESCO đưa ra nhiều dẫn chứng thuyết phục khác. Tại Burkina Faso, các chương trình phát thanh tuyên truyền về nguy cơ sốt rét, viêm phổi và tiêu chảy ở trẻ sơ sinh đã nâng cao đáng kể tỷ lệ phụ huynh đưa con đến các trạm y tế, giúp giảm trung bình 7,15% số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi mỗi năm, cứu sống ước tính 2.967 em nhỏ. Tại Mỹ, loạt bài vận động của các phóng viên báo Los Angeles Times đã thúc đẩy việc ban hành các quy chuẩn xây dựng mới, giúp thành phố lớn nhất bang California nâng cao khả năng chống chịu trước các thảm họa động đất. Chỉ một bài viết phản ánh về thảm họa đăng trên nhật báo The New York Times đã giúp huy động thêm 500.000 USD viện trợ chính thức. Tại Nigeria, việc đánh giá các chương trình phát thanh nhằm giải quyết tin giả về COVID-19 và tâm lý bài trừ vaccine cho thấy thính giả thường xuyên đã nhận diện và đấu tranh hiệu quả trước các thông tin bịa đặt.

Nghiên cứu về giá trị của phát thanh sau các trận động đất lớn cho thấy loại hình này đã giúp kết nối người thân bị thất lạc, động viên trẻ em trở lại trường học và kịp thời phổ biến các thông tin thiết yếu về an toàn, vệ sinh, nước sạch, nơi trú ẩn nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Các tuyến tin bài thời sự chính xác còn trở thành nguồn cảm hứng thúc đẩy các nghĩa cử từ thiện mạnh mẽ từ công chúng. Đơn cử bức ảnh chụp thi thể bé trai Alan Kurdi trôi dạt vào bờ biển của nữ phóng viên ảnh Thổ Nhĩ Kỳ Nilüfer Demir năm 2015 đã lay động lương tri toàn cầu về cuộc khủng hoảng người tị nạn Syria, kéo theo làn sóng quyên góp bùng nổ, giúp nguồn tài trợ cho một số tổ chức phi chính phủ tăng vọt tới 50 lần.