Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), mạng xã hội và các nền tảng số đang tạo ra những thay đổi chưa từng có đối với lĩnh vực báo chí - truyền thông. Không chỉ thay đổi cách sản xuất và phân phối nội dung, công nghệ còn làm biến đổi hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Trong bối cảnh đó, báo chí đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy, phương thức thể hiện và cách tiếp cận người dùng, đồng thời vẫn giữ vững những giá trị cốt lõi của nghề báo.

Công chúng ở đâu, nội dung phải ở đó

Những năm gần đây, điện thoại thông minh đã trở thành thiết bị tiếp nhận thông tin phổ biến nhất. Chỉ với vài thao tác, người dùng có thể cập nhật tin tức, xem video, nghe podcast hoặc theo dõi các sự kiện đang diễn ra ngay trên màn hình điện thoại.

Sự thay đổi này khiến báo chí không còn hoạt động theo cách truyền thống là chờ công chúng tìm đến mình. Thay vào đó, các cơ quan báo chí, thông tin phải chủ động hiện diện trên các nền tảng mà người dùng thường xuyên sử dụng như Facebook, YouTube, TikTok hay các ứng dụng nội dung số.

Theo Thạc sĩ Phạm Quang Trực - Phó Giám đốc Trung tâm Hợp tác và Sản xuất chương trình VTVcab, chuyển đổi số không đơn thuần chỉ là thay đổi về công nghệ mà phải, không chỉ là đưa nội dung từ môi trường truyền thống lên internet mà là thay đổi tư duy sản xuất nội dung theo hướng đa nền tảng.

Người dùng hiện nay tiếp cận thông tin trên rất nhiều nền tảng khác nhau. Vì vậy, báo chí cần thay đổi cách sản xuất để một nội dung có thể được phân phối hiệu quả trên nhiều kênh, phù hợp với từng nhóm công chúng.

Chính sự dịch chuyển của người dùng đã thúc đẩy các cơ quan báo chí đầu tư nhiều hơn cho nội dung số, video trực tuyến và các hình thức truyền tải hiện đại.

AI mở ra cơ hội mới cho báo chí

Trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những công nghệ có tác động mạnh nhất đến hoạt động truyền thông hiện nay.

Từ việc hỗ trợ xử lý dữ liệu, tạo phụ đề tự động, chuyển đổi giọng nói thành văn bản cho đến phân tích xu hướng người dùng, AI đang giúp các tòa soạn tối ưu hóa quy trình sản xuất nội dung và nâng cao hiệu quả làm việc.

Không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, AI còn hỗ trợ cá nhân hóa nội dung, giúp người dùng tiếp cận những thông tin phù hợp với nhu cầu và sở thích của mình.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là những yêu cầu mới về năng lực số đối với đội ngũ phóng viên, biên tập viên và người làm truyền thông. Khả năng sử dụng công nghệ, khai thác dữ liệu và thích ứng với các công cụ mới đang trở thành kỹ năng quan trọng trong môi trường báo chí hiện đại.

Người trẻ đang tạo ra những xu hướng tiếp nhận mới

Sự phát triển của nền tảng số kéo theo những thay đổi đáng kể trong hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng trẻ.

Video ngắn, nội dung tương tác, livestream, podcast hay infographic ngày càng được ưa chuộng bởi tính trực quan, dễ tiếp cận và phù hợp với nhịp sống nhanh của xã hội hiện đại.

Đối với nhiều người trẻ, việc cập nhật thông tin không còn gắn với một khung giờ cố định hay một loại hình báo chí cụ thể. Họ có thể xem tin tức qua video ngắn trên điện thoại, nghe podcast khi di chuyển hoặc theo dõi các nội dung trực tiếp trên mạng xã hội.

Xu hướng này đặt ra yêu cầu mới cho báo chí trong việc nghiên cứu hành vi người dùng, từ đó lựa chọn hình thức thể hiện phù hợp hơn với từng nhóm công chúng.

Thay đổi cách kể chuyện trong môi trường đa nền tảng

Sự phát triển của công nghệ không chỉ tạo ra các kênh phân phối mới mà còn làm thay đổi cách kể chuyện của báo chí.

Ngày nay, một câu chuyện có thể được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau như video ngắn, phóng sự đa phương tiện, đồ họa dữ liệu, podcast hay các sản phẩm tương tác. Sự kết hợp giữa hình ảnh, âm thanh, dữ liệu và công nghệ đang mang lại những trải nghiệm mới cho người dùng.

Theo ông Trực, dù công nghệ thay đổi nhanh đến đâu thì nội dung vẫn là yếu tố quyết định giá trị của một sản phẩm báo chí.

Công nghệ giúp chúng ta kể chuyện hấp dẫn hơn, tiếp cận công chúng hiệu quả hơn. Nhưng điều khiến người xem, người đọc quan tâm và quay trở lại vẫn là chất lượng nội dung và độ tin cậy của thông tin.

Đó cũng là lý do các cơ quan báo chí hiện nay không chỉ đầu tư vào công nghệ mà còn chú trọng nâng cao chất lượng nội dung, phát triển các sản phẩm có chiều sâu và mang lại giá trị thực sự cho công chúng.

Đổi mới để thích ứng với tương lai

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội phát triển cho báo chí nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức. Sự cạnh tranh ngày càng lớn trên môi trường số đòi hỏi các cơ quan báo chí phải liên tục đổi mới, ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất nội dung.

Trong bối cảnh AI và các nền tảng số tiếp tục phát triển mạnh mẽ, báo chí không chỉ cần làm chủ công nghệ mà còn phải hiểu rõ công chúng của mình, đặc biệt là thế hệ trẻ - nhóm đối tượng đang tạo ra những thay đổi lớn trong xu hướng tiếp nhận thông tin.

Dù phương thức truyền tải có thay đổi như thế nào, giá trị cốt lõi của báo chí vẫn nằm ở tính chính xác, khách quan, nhân văn và khả năng mang đến những thông tin có ích cho cộng đồng. Đây cũng chính là nền tảng để báo chí tiếp tục phát triển trong kỷ nguyên số.