Ngày 12/6/2025, chiếc Boeing 787-8 Dreamliner thực hiện chuyến bay số hiệu AI171 từ Ahmedabad đến London đã lao xuống chỉ vài giây sau khi cất cánh từ sân bay Ahmedabad, bang Gujarat, miền Tây Ấn Độ. Máy bay đâm vào khu ký túc xá của một trường y gần sân bay rồi bốc cháy dữ dội.

Trên máy bay có 242 người. Chỉ một hành khách quốc tịch Anh sống sót. Ngoài ra, 19 người dưới mặt đất cũng thiệt mạng, nâng tổng số nạn nhân lên 260 người.

Báo cáo có thể được công bố trong tháng 6

Theo quy định quốc tế, cơ quan điều tra tai nạn hàng không phải cố gắng công bố báo cáo cuối cùng trong vòng một năm kể từ ngày xảy ra sự cố. Nếu chưa hoàn tất, họ phải phát hành báo cáo cập nhật vào mỗi dịp kỷ niệm vụ tai nạn.

Nhiều gia đình nạn nhân đang nóng lòng chờ đợi kết luận chính thức, đặc biệt khi hàng loạt vụ kiện nhằm vào Air India và Boeing đã được khởi động tại Anh và Mỹ với cáo buộc liên quan đến trách nhiệm của hãng hàng không cũng như nhà sản xuất máy bay.

Theo báo Independent, bộ trưởng Hàng không Dân dụng Ấn Độ Ram Mohan Naidu cho biết cuộc điều tra hiện đã bước vào giai đoạn cuối và báo cáo phần lớn sẽ sẵn sàng trước thời điểm tròn một năm xảy ra thảm kịch.

Tuy nhiên, giới chức chưa cam kết sẽ công bố báo cáo cuối cùng vào đúng ngày 12/6. Nhiều nguồn tin cho rằng cơ quan điều tra có thể chỉ phát hành báo cáo tạm thời do vụ việc có tính chất đặc biệt phức tạp và cần thêm thời gian để hoàn tất các phân tích kỹ thuật.

Việc báo cáo điều tra tai nạn hàng không kéo dài nhiều năm không phải điều hiếm gặp. Báo cáo cuối cùng về chuyến bay MH370 mất tích năm 2014 được công bố sau bốn năm, trong khi vụ rơi chuyến bay 585 của United Airlines năm 1991 phải mất hơn một thập kỷ mới có kết luận sửa đổi cuối cùng.

Bí ẩn từ hai công tắc nhiên liệu

Báo cáo sơ bộ được công bố sau tai nạn 30 ngày chỉ mô tả diễn biến sự việc mà chưa đưa ra nguyên nhân.

Theo tài liệu này, chỉ ba giây sau khi cất cánh, hai công tắc điều khiển nhiên liệu của máy bay gần như đồng thời chuyển từ chế độ "Run" (hoạt động) sang "Cutoff" (ngắt nhiên liệu), khiến động cơ mất nguồn cung nhiên liệu.

Khoảng 10 giây sau, các công tắc được đưa trở lại vị trí hoạt động nhưng khi đó đã quá muộn. Phi hành đoàn phát tín hiệu khẩn cấp "Mayday" trước khi máy bay mất lực đẩy và nhanh chóng lao xuống đất.

Dữ liệu ghi âm buồng lái cho thấy một phi công hỏi đồng nghiệp vì sao lại ngắt nhiên liệu. Người còn lại trả lời rằng mình không làm điều đó.

Bộ nguồn phụ khẩn cấp của máy bay đã tự động kích hoạt nhằm hỗ trợ trong trường hợp động cơ gặp sự cố, nhưng không đủ để duy trì chuyến bay.

Bản báo cáo dài 15 trang không quy trách nhiệm cho bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào, đồng thời chưa xác định liệu tai nạn bắt nguồn từ lỗi kỹ thuật, sai sót của con người, công tác bảo dưỡng hay các lỗ hổng trong hệ thống giám sát an toàn.

Tuy nhiên, những thông tin ban đầu đã làm dấy lên tranh cãi về vai trò của hai phi công, gồm cơ phó Clive Kunder, 32 tuổi, người trực tiếp điều khiển máy bay, và cơ trưởng Sumeet Sabharwal, 56 tuổi.

Một số quan chức Mỹ cho rằng dữ liệu ghi âm buồng lái củng cố giả thuyết cơ trưởng đã ngắt dòng nhiên liệu vào động cơ. Trong khi đó, gia đình ông Sabharwal đã gửi đơn lên tòa án tối cao Ấn Độ nhằm bảo vệ danh dự của phi công này.

Những điều báo cáo mới có thể hé lộ

Theo Cục Điều tra Tai nạn Hàng không Ấn Độ (AAIB), cuộc điều tra đang xem xét mọi yếu tố có thể để xác định nguyên nhân gốc rễ và các yếu tố góp phần dẫn đến thảm họa. Cơ quan này cũng dự kiến đưa ra các khuyến nghị an toàn nhằm ngăn ngừa những tai nạn tương tự trong tương lai.

Giới chuyên gia hàng không đặc biệt kỳ vọng báo cáo sắp công bố sẽ làm sáng tỏ các giả thuyết ngoài yếu tố con người, trong đó có khả năng xảy ra lỗi điện trên máy bay.

Hành khách sống sót duy nhất, Viswashkumar Ramesh, từng kể rằng hệ thống đèn trong khoang máy bay nhấp nháy bất thường ngay trước khi máy bay bắt đầu lao xuống. Một số chuyên gia cho rằng hiện tượng này có thể liên quan đến sự cố điện hoặc rò rỉ nước ảnh hưởng đến hệ thống kỹ thuật.

Tổ chức An toàn Hàng không tại Mỹ cũng cho biết chiếc Boeing 787 gặp nạn từng ghi nhận nhiều trục trặc kỹ thuật trong quá trình khai thác. Máy bay được đưa vào hoạt động từ năm 2014 và từng xảy ra sự cố cháy điện vào năm 2022, dẫn tới việc phải thay thế một số thành phần cốt lõi của hệ thống.

Tổ chức này cho rằng chiếc máy bay đã trải qua nhiều vấn đề liên quan đến thiết kế kỹ thuật, sản xuất, kiểm soát chất lượng và bảo dưỡng trong suốt 11 năm vận hành.

Về phía Boeing, Tổng giám đốc Kelly Ortberg trước đó đã gửi lời chia buồn tới các nạn nhân và khẳng định tập đoàn sẵn sàng hỗ trợ cuộc điều tra do cơ quan chức năng Ấn Độ chủ trì.

Khi thời điểm tròn một năm vụ tai nạn đang đến gần, báo cáo điều tra được chờ đợi không chỉ để xác định điều gì đã xảy ra trong những giây định mệnh của chuyến bay AI171, mà còn để trả lời câu hỏi lớn hơn: liệu thảm kịch này xuất phát từ sai sót của con người, lỗi kỹ thuật hay một chuỗi vấn đề nghiêm trọng hơn trong hệ thống an toàn hàng không.