BS.CKII Nguyễn Thị Minh Anh, Phó Trưởng khoa Lâm sàng 3 cho biết, bệnh nhân P.T.L. (51 tuổi, ngụ An Giang) nhập viện trong tình trạng trợt loét niêm mạc miệng nặng, môi đóng mài máu, đau rát nhiều, không thể ăn uống bình thường. Trên cơ thể xuất hiện nhiều bóng nước chùng, kích thước khoảng 3 - 4cm², rải rác ở thân mình và lòng bàn chân. Bệnh nhân còn có tổn thương mắt với kết mạc hai bên xung huyết và tổn thương niêm mạc vùng sinh dục.

Bệnh nhân được xác định là trường hợp hoại tử thượng bì nhiễm độc nặng, có nguy cơ diễn tiến nhanh, gây mất nước, nhiễm trùng, tổn thương mắt và đe dọa tính mạng. Bệnh nhân được chuyển vào phòng săn sóc đặc biệt để điều trị tích cực bằng corticoid đường toàn thân, chăm sóc tổn thương da tại chỗ và hội chẩn chuyên khoa Mắt.

Theo lời kể của bệnh nhân, khoảng 3 ngày trước khi nhập viện, ông bị ngứa và đau mắt nên đến nhà thuốc gần nhà mua thuốc nhỏ mắt. Ông nhỏ 2 giọt vào mỗi mắt lần đầu, khoảng 15 phút sau nhỏ lần thứ hai và đi ngủ. Khoảng 30 phút sau, ông tiếp tục nhỏ lần thứ ba, mỗi lần 2 giọt theo hướng dẫn trên hộp thuốc.

Khoảng 5 phút sau lần nhỏ thứ ba, ông bắt đầu cảm thấy bên trong miệng “rộp” lên. “Tôi có cảm giác thuốc nhỏ mắt chảy đến đâu thì chỗ đó bị rộp lên đến đó. Các mảng phồng rộp sau đó vỡ ra, khi súc miệng chảy nhiều máu tươi", ông L kể.

Ông L. cho biết khoảng 6 năm trước từng bị dị ứng với cùng loại thuốc nhỏ mắt nhưng ở mức độ nhẹ. Lần này, tình trạng tiếp tục diễn tiến nhanh. “Đến chiều tối, lưỡi tôi bị lột trắng, đau rát, người rất mệt. Vài giờ sau, cơ thể tím tái, cứng đơ, gần như không còn cảm giác nên gia đình đưa tôi vào bệnh viện huyện cấp cứu”, ông L. nói.

Sau khi được cấp cứu tại bệnh viện huyện và chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh, tình trạng bệnh nhân không cải thiện sau một ngày điều trị. Gia đình tiếp tục xin chuyển bệnh nhân đến Bệnh viện Da liễu TP Hồ Chí Minh.

BS Minh Anh thông tin thêm, nếu bệnh nhân đến bệnh viện điều trị muộn thì tình trạng phản ứng dị ứng có thể tiến triển rất nhanh và trở nên nghiêm trọng hơn. Người bệnh có nguy cơ xuất hiện tổn thương da lan rộng, bong tróc da, trợt loét nhiều niêm mạc như mắt, miệng, đường hô hấp và cơ quan sinh dục, dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng. 

Theo BS Minh Anh, khó khăn lớn nhất trong trường hợp này là bệnh vẫn tiếp tục tiến triển mặc dù đã được điều trị ban đầu bằng corticoid toàn thân và chăm sóc hỗ trợ. Tuy nhiên sau vài ngày nhập viện, các tổn thương da vẫn lan rộng, xuất hiện thêm bóng nước mới, tổn thương mắt nặng hơn và bệnh nhân có biểu hiện toàn thân như mệt nhiều, khạc đàm máu. Đây là giai đoạn nguy cơ cao xảy ra các biến chứng như nhiễm trùng, mất nước, rối loạn điện giải và tổn thương đa cơ quan.

Trước diễn biến này, ê-kíp điều trị đã hội chẩn và quyết định bổ sung thuốc ức chế miễn dịch ciclosporin kết hợp kháng sinh để kiểm soát phản ứng viêm và hạn chế bệnh tiến triển nặng hơn. Sau khoảng một tuần điều trị tích cực, tình trạng lâm sàng bắt đầu cải thiện rõ rệt. Các tổn thương da dần lành, vùng trợt giảm, mắt giảm tiết ghèn, vết loét niêm mạc khô dần, bệnh nhân ăn uống được trở lại và thể trạng cải thiện.

Sau gần 3 tuần điều trị, bệnh nhân ổn định sức khỏe, không xuất hiện thêm bóng nước mới, các tổn thương da lên da non, niêm mạc miệng, môi, mắt và vùng sinh dục hồi phục tốt, có thể ăn uống và sinh hoạt bình thường.

Theo BS.CKII Nguyễn Thị Minh Anh, Bệnh viện Da liễu TP Hồ Chí Minh thường xuyên tiếp nhận các trường hợp người dân tự mua thuốc điều trị các triệu chứng như đau mắt, đau khớp, cảm cúm hoặc sốt mà chưa được bác sĩ thăm khám.

Thuốc nhỏ mắt nhìn chung an toàn khi được sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, thuốc nhỏ mắt vẫn có thể gây phản ứng dị ứng ở một số trường hợp. Một phần thuốc sau khi sử dụng có thể được hấp thu qua kết mạc vào tuần hoàn chung, do đó vẫn có khả năng gây phản ứng dị ứng toàn thân. Mặc dù hoại tử thượng bì nhiễm độc do thuốc nhỏ mắt rất hiếm gặp, các trường hợp này đã được ghi nhận trong y văn.

Do đó, những người từng có tiền sử dị ứng thuốc cần chủ động thông báo đầy đủ cho bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi được kê đơn, tư vấn hoặc sử dụng thuốc. Thông tin về tiền sử dị ứng giúp nhân viên y tế cân nhắc lựa chọn thuốc phù hợp.

Qua trường hợp trên, BS.CKII Nguyễn Thị Minh Anh lưu ý những người từng dị ứng với thuốc không nên chủ quan hoặc tự ý sử dụng lại chính loại thuốc đã gây dị ứng hoặc các thuốc cùng nhóm khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

“Những người đã từng có tiền sử dị ứng với một loại thuốc tuyệt đối không nên tự ý sử dụng lại chính loại thuốc đó hoặc các thuốc cùng nhóm khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Ở những lần tiếp xúc sau, phản ứng dị ứng có thể xảy ra nhanh hơn và nghiêm trọng hơn so với lần đầu, thậm chí đe dọa tính mạng như trường hợp của bệnh nhân trên”, BS Minh Anh nhấn mạnh.

Sau khi dùng thuốc, nếu xuất hiện các dấu hiệu như phát ban lan rộng, nổi bóng nước, đau rát da, trợt loét miệng, đỏ hoặc đau mắt nhiều, tổn thương niêm mạc sinh dục, sốt, sưng môi, sưng lưỡi, khó thở hoặc mệt nhiều, người bệnh cần ngừng thuốc và đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị kịp thời.