Trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, các đại biểu đặc biệt quan tâm đến tiềm năng và dư địa phát triển của Việt Nam trong lĩnh vực này. Theo đó, ASEAN đang đẩy mạnh hội nhập kinh tế số, thanh toán xuyên biên giới và ứng dụng AI vào lĩnh vực tài chính, tọa đàm được kỳ vọng góp phần tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống và quyền lợi của người dùng trong môi trường số.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng khẳng định: Đối với khu vực ASEAN, Fintech không chỉ là số hóa, mà còn là công cụ thúc đẩy tài chính toàn diện, hội nhập kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Sở hữu dân số đông đảo, người trẻ dồi dào và tỷ lệ sử dụng thiết bị di động cao, ASEAN có nhiều dư địa cho các mô hình thanh toán xuyên biên giới qua mã QR, chia sẻ dữ liệu có kiểm soát và tài sản mã hóa.

Tuy nhiên, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng nhấn mạnh sự tiềm tàng của những rủi ro về lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, tấn công mạng và tội phạm tài chính công nghệ cao xuyên biên giới.

Hiện nay, gần 90% người trưởng thành ở Việt Nam có tài khoản ngân hàng, hơn 90% giao dịch thực hiện trên kênh số và thanh toán QR tăng trưởng trên 100% trong giai đoạn 2021-2025. Hầu hết các nghiệp vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa theo hướng tự động và thông minh hơn.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT cho rằng: “Cơ hội lớn nhất của fintech ASEAN không chỉ là có thêm nhiều sản phẩm mới, mà là hình thành một kiến trúc tin cậy chung cho tài chính số khu vực. Kiến trúc đó cần bảo đảm đổi mới nhưng an toàn, liên thông nhưng tôn trọng chủ quyền dữ liệu, ứng dụng AI nhưng có trách nhiệm giải trình.” chia sẻ tại tọa đàm”.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa, ASEAN hiện đã sở hữu nhiều nền tảng quan trọng cho phát triển tài chính số như thanh toán số, ngân hàng số, các chương trình thử nghiệm fintech hay hợp tác thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, sự khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật, cách quản lý dữ liệu, định danh số và cơ chế giám sát vẫn đang là những rào cản khiến các sáng kiến chưa thể kết nối hiệu quả ở quy mô khu vực.

Trong bối cảnh các giao dịch tài chính ngày càng được số hóa, niềm tin trở thành yếu tố cốt lõi để thị trường phát triển bền vững. Người dân cần được bảo đảm dữ liệu cá nhân được bảo vệ. Doanh nghiệp cần một môi trường pháp lý minh bạch để đổi mới sáng tạo. Các cơ quan quản lý cũng cần những công cụ đủ hiệu quả để nhận diện và kiểm soát các rủi ro mới phát sinh từ công nghệ. Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Nguyễn Văn Khoa đề xuất ASEAN ưu tiên hợp tác ở ba lĩnh vực:

Thứ nhất, thúc đẩy cơ chế chia sẻ dữ liệu tài chính có kiểm soát, trên cơ sở người dùng đồng ý và được bảo vệ quyền riêng tư. Điều này giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tài chính thuận tiện hơn, đồng thời tạo nền tảng cho các mô hình dịch vụ mới.

Thứ hai, xây dựng các nguyên tắc chung trong quản trị AI. Khi AI ngày càng được sử dụng để phát hiện gian lận, đánh giá tín dụng, hỗ trợ ra quyết định và quản trị rủi ro, việc bảo đảm tính minh bạch, khả năng giải thích và trách nhiệm giải trình của các hệ thống này sẽ trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng.

Thứ ba, tăng cường phối hợp giữa các quốc gia trong cảnh báo gian lận, bảo đảm an ninh mạng và giám sát các rủi ro tài chính xuyên biên giới. Theo ông Khoa, công nghệ không chỉ tạo ra thách thức mới mà cũng là công cụ giúp các cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả giám sát và ứng phó với rủi ro.

Bên cạnh các giải pháp cấp khu vực, ông Nguyễn Văn Khoa cho rằng Việt Nam có thể đóng vai trò tích cực trong việc kết nối các sáng kiến hợp tác về thanh toán xuyên biên giới, định danh số, ứng dụng AI trong phòng chống gian lận tài chính và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận dịch vụ tài chính..

Trong bối cảnh ASEAN đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, nhiều chuyên gia cho rằng bài toán không còn nằm ở việc mỗi quốc gia phát triển nhanh đến đâu, mà ở khả năng cùng nhau xây dựng các không gian hợp tác mới cho tương lai khu vực. Với tài chính số, điều đó bắt đầu từ những nền tảng chung về niềm tin, khả năng kết nối và trách nhiệm trong ứng dụng công nghệ – những yếu tố được xem là nền móng cho một hệ sinh thái số an toàn, bao trùm và bền vững của ASEAN trong những thập niên tới.

Ông Marc Woo, Tổng Giám đốc Google Việt Nam đưa ra đánh giá: Trong kỷ nguyên này, các dịch vụ tài chính số sẽ là động cơ chính cho sự tăng trưởng và tài chính toàn diện của khu vực.

Trong giai đoạn tới, ông Marc Woo dự báo, các trợ lý AI sẽ giúp quản lý các tác vụ tài chính phức tạp cho cả người dùng và các tổ chức. Trên thực tế, AI đang tạo ra những giá trị kinh tế dễ dàng trông thấy, thí dụ như Ngân hàng DBS (Singapore) nhờ ứng dụng AI đã tạo ra khoảng 1 tỷ USD giá trị trong 12 tháng.

Tổng Giám đốc Google Việt Nam đề xuất 3 ưu tiên chiến lược: tận dụng hướng dẫn của ASEAN về quản trị AI để hài hòa hóa quy định và tiêu chuẩn an toàn, tạo ra môi trường kỹ thuật số thống nhất cho các hoạt động tài chính xuyên biên giới và thúc đẩy đổi mới sáng tạo liên tục từ khu vực.