Nhưng phía sau vụ kiện còn hé lộ dấu hiệu rạn nứt sâu sắc giữa hãng công nghệ Mỹ và Sir Jony Ive - nhà thiết kế huyền thoại đứng sau iPhone, người hiện hợp tác với OpenAI để phát triển thiết bị AI thế hệ mới.

Mối quan hệ nguội lạnh giữa Apple và Jony Ive

Đơn kiện dài 41 trang mà Apple đệ trình tuần trước nhằm vào OpenAI và một số cựu lãnh đạo của hãng, với cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại để phục vụ việc phát triển thiết bị AI mới. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Sir Jony Ive - người từng góp phần tạo nên những sản phẩm mang tính biểu tượng của Apple - lại không xuất hiện trong danh sách bị đơn.

Theo tờ Telegraph (Anh), dù công ty io Products của Ive cùng đồng sáng lập Tang Tan bị nêu tên trong vụ kiện, Apple gần như tránh nhắc trực tiếp đến nhà thiết kế người Anh, chỉ mô tả io là doanh nghiệp do "các cựu lãnh đạo Apple" thành lập.

Giới phân tích cho rằng động thái này phản ánh sự rạn nứt ngày càng rõ giữa Apple và người từng được xem là linh hồn thiết kế của hãng. Gene Munster, chuyên gia theo dõi Apple tại Deepwater Asset Management, nhận định: "Về bản chất, Apple đang kiện Jony Ive."

Sir Jony Ive, 59 tuổi, được xem là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử Apple. Cùng với cố CEO Steve Jobs, ông góp phần tạo ra iMac đầy màu sắc năm 1998, iPod với thiết kế tối giản và đặc biệt là chiếc iPhone chỉ có một nút bấm - những sản phẩm đưa Apple trở thành công ty giá trị nhất thế giới.

Năm 2019, ông Ive rời Apple sau gần ba thập kỷ gắn bó. Khi đó, hai bên khẳng định vẫn tiếp tục hợp tác thông qua công ty thiết kế LoveFrom do ông sáng lập. Tuy nhiên, hợp đồng kéo dài ba năm này không được gia hạn vào năm 2022.

Sau khi rời Apple, ông Ive tham gia nhiều dự án thiết kế, từ biểu tượng lễ đăng quang của Vua Charles III đến mẫu xe điện đầu tiên của Ferrari. Đến năm 2024, ông âm thầm thành lập startup io Products và chiêu mộ hàng loạt cựu nhân sự Apple, trong đó có Tang Tan - người từng phụ trách thiết kế iPhone.

Một năm sau, OpenAI chính thức công bố thương vụ mua lại io Products với giá 6,4 tỷ USD, mở đường cho kế hoạch phát triển thiết bị AI hoàn toàn mới. Dù không gia nhập OpenAI với vai trò nhân viên, ông Ive cho biết sẽ tham gia sâu vào quá trình thiết kế sản phẩm và tin rằng toàn bộ kinh nghiệm tích lũy suốt 30 năm sự nghiệp đã dẫn ông đến dự án này.

Đối thủ AI mới của iPhone

Jony Ive nhiều lần bóng gió rằng mối quan hệ với Apple đã không còn như trước.

Ông cũng cho biết việc hợp tác với OpenAI xuất phát từ niềm tin rằng "nhân loại xứng đáng có những sản phẩm tốt hơn", đồng thời thừa nhận bản thân cảm thấy có phần trách nhiệm đối với những tác động tiêu cực của công nghệ hiện đại, trong đó có tình trạng nghiện smartphone.

OpenAI hiện vẫn chưa công bố thiết bị AI mới, nhưng CEO Sam Altman từng gọi đây sẽ là "món công nghệ tuyệt vời nhất thế giới từng chứng kiến". Theo các thông tin rò rỉ, sản phẩm nhiều khả năng sẽ là một thiết bị cầm tay nhỏ gọn, không có màn hình, có thể lắng nghe cuộc trò chuyện và trả lời câu hỏi bằng trí tuệ nhân tạo.

Dù không cạnh tranh trực tiếp với iPhone, thiết bị này sẽ xuất hiện đúng thời điểm Apple chuẩn bị ra mắt Siri thế hệ mới tích hợp AI và mẫu iPhone màn hình gập đầu tiên. Điều đó khiến hai công ty từng là đối tác nay trở thành đối thủ trên thị trường AI tiêu dùng.

Apple cáo buộc OpenAI lôi kéo nhân sự

Trong đơn kiện, Apple cho rằng OpenAI đã hình thành một mô hình đánh cắp bí mật thương mại thông qua việc tuyển dụng hàng loạt cựu nhân viên Apple.

Hãng cáo buộc Tang Tan đã khuyến khích các nhân viên Apple tiết lộ thông tin về những dự án tuyệt mật trong các buổi phỏng vấn tuyển dụng. Apple còn cho rằng OpenAI yêu cầu ứng viên mang theo nguyên mẫu thiết bị của Apple để phục vụ quá trình phát triển sản phẩm.

Theo Apple, sau khi nhận ra việc tự phát triển phần cứng khó khăn hơn dự kiến, OpenAI đã lựa chọn những "lối tắt bất hợp pháp" nhằm đẩy nhanh tiến độ trong bối cảnh chịu áp lực chuẩn bị cho kế hoạch niêm yết với mức định giá hàng nghìn tỷ USD.

OpenAI bác bỏ toàn bộ cáo buộc, khẳng định không có bằng chứng cho thấy đơn kiện có cơ sở. Một số tài liệu mà truyền thông phương Tây tiếp cận cũng cho thấy quá trình trao đổi giữa hai bên từng bị gián đoạn do luật sư của Apple nhầm lẫn tên hai nhân viên OpenAI có họ Wang và Chang.

Các chuyên gia nhận định vụ kiện không chỉ nhằm bảo vệ bí mật thương mại mà còn là thông điệp răn đe đối với làn sóng nhân viên Apple chuyển sang OpenAI. Theo Gene Munster, kịch bản nhẹ nhất là vụ kiện làm chậm kế hoạch phát triển thiết bị AI của OpenAI, còn nghiêm trọng hơn có thể khiến dự án bị hủy bỏ.

Nếu vụ việc được đưa ra xét xử, Jony Ive nhiều khả năng vẫn sẽ phải tham gia với tư cách nhân chứng do nắm giữ nhiều thông tin liên quan. Chuyên gia sở hữu trí tuệ Elizabeth Rowe thuộc Đại học Virginia nhận định khả năng Ive và các nhà sáng lập io Products bị triệu tập lấy lời khai là hoàn toàn có thể xảy ra.

Từng tạo nên một trong những mối hợp tác thành công nhất lịch sử ngành công nghệ suốt gần 30 năm, Apple và Jony Ive giờ đây đứng ở hai chiến tuyến. Nếu cuộc đối đầu tiếp tục leo thang, đây có thể trở thành một trong những vụ chia tay gây chấn động nhất của Thung lũng Silicon.