Theo Bộ Công Thương, phương án cung cấp điện năm 2026 được xây dựng với kịch bản tăng trưởng phụ tải cơ sở khoảng 8,5% và phương án cực đoan mùa khô lên tới hơn 14%. Thời tiết năm 2026 có xu hướng chuyển dần từ pha La Nina sang trạng thái trung tính và có khả năng chuyển sang El Nino trong các tháng 5–7, khiến nắng nóng xuất hiện sớm và kéo theo nhu cầu điện tăng nhanh. Ngay từ cuối tháng 3, nhu cầu điện đã tăng mạnh; ngày 31/3, sản lượng tiêu thụ điện toàn quốc vượt mốc 1 tỷ kWh, phản ánh áp lực lớn đối với công tác cung ứng điện trong mùa khô năm nay.

Nhu cầu điện tăng cao đang tạo áp lực lớn đối với hệ thống điện, đặc biệt tại khu vực miền Bắc. Trước tình hình đó, các giải pháp từ bổ sung nguồn điện, củng cố lưới truyền tải đến điều hành phụ tải, sử dụng điện tiết kiệm và phát triển nguồn điện tại chỗ đang được ngành điện, địa phương và doanh nghiệp triển khai đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt.

Để bảo đảm cung ứng điện, hầu hết các hồ thủy điện lớn, đặc biệt tại miền Bắc, đang tích trữ nước ở mức cao nhằm sẵn sàng cho cao điểm mùa khô. Bên cạnh đó, dự án BOT Vũng Áng 2 đã vận hành thương mại, bổ sung khoảng 1.200 MW cho hệ thống điện. Về lưới điện, ngành điện đã nâng công suất 1 số trạm 500 kV, tăng khả năng truyền tải điện từ các nguồn về khu vực miền Bắc.

Trên cơ sở phương án cung ứng điện, các đơn vị điện lực đã chủ động xây dựng kịch bản vận hành cho mùa nắng nóng. Theo bà Đỗ Nguyệt Ánh, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), phụ tải khu vực miền Bắc dự báo tăng cao trong khi nguồn điện mới bổ sung còn hạn chế, tạo áp lực lớn đối với công tác cung ứng điện. Tổng công ty đã yêu cầu các đơn vị hoàn thành công tác sửa chữa lưới điện trước ngày 31/3, chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện và phương án xử lý sự cố.

EVNNPC cũng làm việc với các địa phương và khách hàng lớn để dự báo phụ tải, đồng thời khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu nhằm bổ sung nguồn điện tại chỗ. Tổng công ty giao chỉ tiêu cụ thể cho các đơn vị thành viên, đồng thời yêu cầu các đơn vị đi đầu trong lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại trụ sở. Bên cạnh đó, nhiều công trình lưới điện trọng điểm như Trạm biến áp 500 kV Vĩnh Yên, Trạm 220 kV Bá Thiện đang được triển khai nhằm tăng cường khả năng cung cấp điện cho miền Bắc.

Ghi nhận của phóng viên TTXVN tại Thanh Hóa cho thấy ngay từ đầu tháng 4, khi nắng nóng chưa bước vào cao điểm, phụ tải điện đã tăng nhanh, đặc biệt tại khu vực Sầm Sơn - nơi chuẩn bị bước vào mùa du lịch hè.

Ông Lê Thanh Bình, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Thanh Hóa cho biết phụ tải điện của tỉnh tăng từ nhiều phía gồm công nghiệp, dịch vụ và du lịch. Khi bước vào mùa hè, các khách sạn, khu nghỉ dưỡng vận hành đồng loạt hệ thống điều hòa, chiếu sáng và bơm nước khiến nhu cầu điện tăng đột biến.

Hệ thống điện phân phối của tỉnh hiện được cấp từ 5 trạm biến áp 220 kV gồm Bỉm Sơn, Nông Cống, Ba Chè, Nghi Sơn và Khu kinh tế Nghi Sơn với tổng công suất 2.500 MVA. Ngoài ra còn có các nguồn thủy điện đấu nối 110 kV và 35 kV cùng Nhà máy điện mặt trời Yên Định công suất 30 MW. Ở cấp lưới phân phối, đơn vị đang quản lý 46 trạm biến áp với 81 máy biến áp 110 kV, tổng công suất 3.603,5 MVA; hơn 1.141 km đường dây 110 kV; 271 đường dây trung áp dài hơn 7.700 km cùng hơn 10.000 trạm biến áp phụ tải.

Áp lực phụ tải thể hiện rõ qua số liệu vận hành. Năm 2025, công suất đỉnh của toàn tỉnh đạt 1.652 MW, tăng 11,4%; sản lượng điện đạt 8,747 tỷ kWh, tăng 12,54%. Trong ngày cao điểm nhất, sản lượng tiêu thụ lên tới 31,97 triệu kWh. Một số đường dây và trạm biến áp vận hành ở mức tải cao. Theo dự báo, năm 2026 công suất đỉnh của Thanh Hóa có thể đạt khoảng 1.964 MW, tăng hơn 18% so với năm trước.

Trước áp lực phụ tải tăng, nhiều hộ dân đã chủ động sử dụng điện tiết kiệm và phát triển nguồn điện tại chỗ. Gia đình chị Lê Thị Nga, phường Hạc Thành, (Thanh Hóa) đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất khoảng 3 kW từ 5 năm trước. Chị Nga cho biết trước đây tiền điện của gia đình thường hơn 1 triệu đồng mỗi tháng, sau khi lắp điện mặt trời, chi phí giảm xuống còn khoảng 700.000 đồng, ngay cả khi sử dụng thường xuyên hai điều hòa trong mùa hè. Khoảng 20% sản lượng điện dư còn có thể bán lại cho ngành điện.

Theo chị Nga, gia đình cũng sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện như bóng đèn LED, điều hòa inverter và dự kiến lắp thêm hệ thống lưu trữ điện để chủ động nguồn điện trong mùa nắng nóng.

Tại Thái Nguyên, nơi phụ tải công nghiệp chiếm khoảng 75% sản lượng điện toàn tỉnh, các doanh nghiệp đã chủ động triển khai nhiều giải pháp tiết kiệm điện. Ông Hoàng Viết Hưng, Trưởng phòng Dịch vụ kỹ thuật Công ty cổ phần Prime Phổ Yên cho biết doanh nghiệp đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 1,8 MWp, giúp tiết kiệm khoảng 200 triệu đồng tiền điện mỗi tháng và giảm phát thải khoảng 560 tấn CO₂ mỗi năm.

Theo ông Hưng, tổng điện năng tiêu thụ của công ty khoảng 26 triệu kWh mỗi năm; vào mùa nắng nóng, mức tiêu thụ tăng 6–8%. Do đó doanh nghiệp đã bố trí kế hoạch sản xuất, giảm phụ tải vào giờ cao điểm. Ngoài ra, công ty chuyển đổi xe nâng sử dụng nhiên liệu sang xe nâng điện dùng pin lithium, sạc vào giờ thấp điểm hoặc từ nguồn điện mặt trời nhằm tiết kiệm năng lượng.

Tại Công ty TNHH MTV Diesel Sông Công, ông Phạm Ngọc Sơn, Phó Giám đốc công ty cho biết doanh nghiệp tiêu thụ gần 3 triệu kWh mỗi năm. Để giảm áp lực phụ tải, công ty bố trí các công đoạn tiêu thụ điện lớn vào giờ thấp điểm, vận hành lò nhiệt luyện vào ban đêm. Công ty cũng đang triển khai dự án điện mặt trời mái nhà công suất gần 2 MWp, dự kiến đưa vào vận hành giữa năm 2026.

Ở Nhà máy Kẽm điện phân Thái Nguyên, ông Nguyễn Văn Đạt, Giám đốc nhà máy cho biết đơn vị đã cải tiến hệ thống thanh cái dẫn điện, nâng hiệu suất điện phân và hạn chế vận hành lò đúc vào giờ cao điểm. Hiện sản lượng điện tiêu thụ của nhà máy khoảng 5 triệu kWh mỗi tháng. Nhà máy cũng đầu tư hệ thống điện dự phòng và triển khai điện mặt trời phục vụ khu vực văn phòng.

Ông Ninh Vân Phong, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Thái Nguyên cho biết năm 2026 phụ tải điện trên địa bàn dự báo tiếp tục tăng cao, đặc biệt tại các khu công nghiệp. Đơn vị đã rà soát các đường dây và trạm biến áp vận hành ở mức tải cao, chuẩn bị phương án cấp điện linh hoạt trong mùa nắng nóng. Đồng thời, Công ty phối hợp với các khách hàng lớn dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm, đẩy mạnh tư vấn lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu nhằm bổ sung nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện.

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Phan Bá Trường, Phó Giám đốc Sở Công Thương Thái Nguyên cho biết năm 2026 được dự báo có nhiều diễn biến thời tiết cực đoan, nắng nóng đến sớm và kéo dài, gây áp lực lớn đối với công tác cung ứng điện. Trước tình hình đó, tỉnh đã chủ động xây dựng phương án cung ứng điện cho cả năm, đồng thời phối hợp với ngành điện triển khai các giải pháp điều hành phụ tải, bảo đảm vận hành hệ thống an toàn trong mùa cao điểm.

Theo ông Phan Bá Trường, Thái Nguyên tập trung thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả tại các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất lớn; đồng thời khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tại doanh nghiệp và hộ dân nhằm bổ sung nguồn điện tại chỗ. Sở Công Thương cũng phối hợp với ngành điện rà soát các phụ tải lớn, xây dựng phương án vận hành linh hoạt, dịch chuyển thời gian sản xuất khỏi giờ cao điểm khi cần thiết.

Cùng với áp lực vận hành hệ thống, Trung tâm Chăm sóc khách hàng EVNNPC cũng bước vào giai đoạn cao điểm. Ông Trương Anh Quảng, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết, vào mùa nắng nóng có ngày tổng đài tiếp nhận tới 30.000 cuộc gọi, chủ yếu liên quan hóa đơn tiền điện tăng cao, mất điện do quá tải và tra cứu thông tin cung cấp điện. Trung tâm bố trí gần 100 điện thoại viên làm việc 24/7, đồng thời ứng dụng công nghệ CRM, chatbot và các kênh số để nâng cao hiệu quả phục vụ khách hàng.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt trong các tháng cao điểm nắng nóng, áp lực đối với hệ thống điện vẫn hiện hữu. Việc bổ sung nguồn điện, củng cố lưới truyền tải, điều hành phụ tải linh hoạt cùng với sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả đang được triển khai đồng bộ. Với sự phối hợp của ngành điện, địa phương, doanh nghiệp và người dân, công tác cung ứng điện mùa hè năm 2026 được kỳ vọng duy trì ổn định, đáp ứng nhu cầu cho sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt.