Tự chủ nguồn cung dầu

Sự tự chủ của Trung Quốc trước hết đến từ kho dự trữ dầu mỏ lên tới 1,4 tỷ thùng, nhiều hơn lượng dự trữ chiến lược của Mỹ với 414 triệu thùng, theo công ty nghiên cứu thương mại toàn cầu Kpler. Giới phân tích ước tính Trung Quốc có đủ lượng dầu dự trữ để đáp ứng nhu cầu trong 7 tháng nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa. Để so sánh, Hàn Quốc phụ thuộc 70% lượng dầu qua eo biển này, với lượng dự trữ không đủ dùng trong hai tháng.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ hồi tháng 2/2026 dự báo Trung Quốc sẽ mở rộng kho dự trữ chiến lược thêm khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày trong năm nay.

Trung Quốc cũng tăng cường xây dựng các đường ống khí đốt, giảm nhập khẩu qua đường biển. Nhờ vị thế địa lý, nước này dễ dàng nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua đường ống từ Nga, Myanmar và khu vực Trung Á, lợi thế mà Nhật Bản hay Hàn Quốc khó có được.

Bên cạnh đó, là quốc gia nhập khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới, Trung Quốc đã thành công trong chiến dịch kéo dài 7 năm nhằm tăng sản lượng dầu khí trong nước. Sản lượng dầu của nước này đạt mức cao kỷ lục 4,32 triệu thùng/ngày vào năm ngoái, tương đương khoảng 40% tổng lượng dầu nhập khẩu. Kết quả này có được là nhờ việc đẩy mạnh khai thác các mỏ dầu cũ, sự bùng nổ khai thác ngoài khơi và sản lượng dầu đá phiến.

Kế hoạch 2026-2030 của Trung Quốc, được công bố đầu tháng 3/2026, kêu gọi duy trì sản lượng ở mức 4 triệu thùng/ngày. Giáo sư Zhu Weilin tại Đại học Tongji Thượng Hải, người từng là nhà địa chất trưởng tại Công ty Dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc cho biết, ba công ty dầu khí quốc gia đang nỗ lực duy trì sản lượng ở mức trên, một con số được xem là tối thiểu để đối phó với những gián đoạn nguồn cung khó lường.

Ngoài ra, rủi ro năng lượng của Trung Quốc cũng được giảm thiểu nhờ chiến lược đa dạng nguồn cung. Nước này mua dầu từ nhiều nguồn, không phụ thuộc quá 20% lượng nhập khẩu vào một quốc gia, khác với nhiều nước châu Á. Trong khi Nhật Bản mua gần 80% lượng dầu từ Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất, Trung Quốc nhập tỷ trọng tương đương từ 8 quốc gia, trong đó lượng lớn là từ Nga, Venezuela và Iran.

Ông Rush Doshi, Giám đốc Sáng kiến Chiến lược Trung Quốc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại của Mỹ, cho rằng Trung Quốc đã mất 20 năm để giảm bớt sự phụ thuộc vào vận chuyển dầu bằng đường biển. Các đường ống dẫn dầu trên bộ mới và việc đa dạng hóa sang năng lượng tái tạo giúp nước này hiện chỉ còn phụ thuộc vào eo biển Hormuz cho khoảng 40-50% lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển.

Phát triển năng lượng sạch

Trong khi Mỹ tăng cường sản xuất dầu trong nước trong thập kỷ qua, Trung Quốc nhanh chóng đa dạng hóa các nguồn năng lượng của mình. Theo tính toán của CNBC dựa trên dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, năng lượng tái tạo, không bao gồm năng lượng hạt nhân và thủy điện, chiếm 1,2% tổng lượng tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc vào năm 2023, tăng từ 0,2% hai thập kỷ trước đó. Ấn Độ và Mỹ có tỷ lệ năng lượng tái tạo thấp hơn nhiều vào cùng năm, với mỗi nước chỉ ở mức 0,2%.

Đây là một con số nhỏ ở thời điểm hiện tại, nhưng tỷ lệ năng lượng tái tạo ngày càng tăng trong cơ cấu năng lượng của Trung Quốc. Nước này đặt mục tiêu tăng tỷ lệ nhiên liệu phi hóa thạch trong tổng mức tiêu thụ năng lượng lên 25% vào năm 2030, so với mức 21,7% vào năm 2025.

Nguồn điện sạch cho nền kinh tế cũng đang trên đà tăng nhanh, vượt mục tiêu đề ra. Trong khi tỷ trọng điện than giảm mạnh, hầu hết lượng điện phục vụ tăng trưởng kinh tế mỗi năm đều có thể bù đắp bằng công suất mới của điện gió hoặc Mặt Trời, giúp giảm nhập khẩu than đá và LNG.

Theo tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, chỉ riêng năm 2024, điện tái tạo đã đáp ứng khoảng 80% nhu cầu điện tăng thêm của nền kinh tế. Bà Muyi Yang, nhà phân tích năng lượng cấp cao khu vực châu Á của Ember, nhận định cú sốc năng lượng do xung đột tại Trung Đông có thể cho Trung Quốc thêm động lực để giảm phụ thuộc vào dầu khí nhập khẩu, phát triển năng lượng gió và Mặt Trời, hạn chế lượng khí thải trên toàn nền kinh tế.

Mặt khác, sự bùng nổ bất ngờ về xe điện đã giúp mức tiêu thụ nhiên liệu của Trung Quốc trên đà giảm dần sau nhiều thập kỷ tăng trưởng chóng mặt. Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch ở Phần Lan, nhờ xe điện, nước này giảm được mức tiêu thụ xăng dầu tương đương lượng nhập khẩu từ Saudi Arabia.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Benchmark Mineral Intelligence, doanh số bán xe điện Trung Quốc năm 2025 là 12,9 triệu chiếc, chiếm 62% lượng xe toàn cầu. Tính riêng dòng xe chở khách, hơn một nửa số xe mới bán ra là phương tiện chạy bằng năng lượng mới, có nghĩa số xe chạy bằng pin nhiều hơn số xe chạy bằng xăng.

Theo Rhodium Group, vào tháng 7/2025, nỗ lực thúc đẩy xe điện của Trung Quốc, đặc biệt là xe tải, đã làm giảm nhu cầu tiêu thụ dầu mỏ hơn 1 triệu thùng dầu mỗi ngày so với thông thường. Công ty nghiên cứu này dự kiến con số đó sẽ tăng thêm khoảng 600.000 thùng mỗi ngày trong 12 tháng tiếp theo.

Các nhà phân tích của ngân hàng OCBC cho rằng, với nhu cầu nhiên liệu đường bộ đã bắt đầu có dấu hiệu đạt đỉnh và công suất năng lượng tái tạo đang mở rộng nhanh chóng, độ nhạy cảm của Trung Quốc đối với biến động giá dầu đang giảm dần theo từng năm. Việc điện khí hóa giao thông và đẩy mạnh sản xuất điện từ năng lượng tái tạo sẽ giúp nền kinh tế tránh được những cú sốc liên quan đến dầu mỏ.