Ấn Độ và Liên minh châu Âu đang chuẩn bị thúc đẩy một hiệp định thương mại tự do (FTA) được mong đợi từ lâu, khi các lãnh đạo hàng đầu của EU gặp Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong tuần này để tiến hành những cuộc đàm phán then chốt, có thể làm thay đổi cục diện thương mại song phương.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đang có mặt tại New Delhi trước thềm Hội nghị thượng đỉnh EU - Ấn Độ diễn ra vào ngày 27/1, nơi hai bên kỳ vọng đạt được bước tiến về thỏa thuận mà tại Ấn Độ được gọi là “thỏa thuận lớn nhất”.

Đối với các nhà xuất khẩu Ấn Độ, thời điểm này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn do mức thuế cao hơn đáng kể của Mỹ, trong đó có mặt hàng chịu thuế lên tới 50% tại thị trường xuất khẩu lớn nhất của họ. Một thỏa thuận thương mại với EU được xem là phương án thay thế quan trọng.

Tại các nhà máy ở Ấn Độ, nhiều sản phẩm thời trang dành cho thị trường châu Âu đang được sản xuất, từ túi xách cao cấp đến giày dép cho các thương hiệu hàng đầu của EU. Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu cho biết thuế nhập khẩu vẫn làm suy giảm sức cạnh tranh. Một hiệp định thương mại tự do có thể từng bước cắt giảm hoặc xóa bỏ phần lớn các loại thuế này.

Ông Sanjay Leekha, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn may mặc Alpine Group, nhận định thỏa thuận có thể giúp doanh nghiệp Ấn Độ cạnh tranh tốt hơn với các đối thủ trong khu vực như Trung Quốc và Việt Nam. Xuất khẩu của Việt Nam sang EU đã tăng hơn 20% trong năm 2024 sau khi ký hiệp định thương mại với khối này.

“Sau khi FTA được thực thi, theo ước tính của tôi, chi phí đưa sản phẩm của chúng tôi vào châu Âu sẽ giảm từ 5% đến 15% - một mức giảm rất đáng kể. Và rõ ràng, tất cả các thương hiệu cũng như các nhà bán lẻ tại châu Âu sẽ có xu hướng mua hàng từ Ấn Độ nhiều hơn”, ông Leekha nói.

Hiện kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Ấn Độ sang EU đạt trên 75 tỷ USD, gần như không thay đổi so với năm trước.

Các nhà xuất khẩu cũng kỳ vọng thỏa thuận sẽ giúp tháo gỡ các rào cản phi thuế quan, trong đó có những yêu cầu khắt khe của EU về phát triển bền vững và tuân thủ quy định. Một mối lo ngại lớn là cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, có hiệu lực từ năm nay, có thể áp thuế trên 15% đối với xuất khẩu thép và xi măng của Ấn Độ.

“Chúng ta cần nhận thức rõ điều đó và xem xét cách giải quyết những thách thức này, bởi các biện pháp phi thuế quan như vậy sẽ ngày càng được nhiều quốc gia áp dụng”, ông Ajay Sahai, Tổng giám đốc kiêm CEO Liên đoàn các Tổ chức Xuất khẩu Ấn Độ, cho biết.

Các cuộc đàm phán về hiệp định thương mại EU - Ấn Độ được nối lại vào năm 2022, gần 15 năm sau khi lần đầu được khởi động vào năm 2007.

Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Vikram Misri cho biết những biến động toàn cầu trong thời gian gần đây đã khiến tiến trình này trở nên cấp thiết hơn.

Ông nhấn mạnh: “Không còn nghi ngờ gì nữa, trước những diễn biến trong những năm gần đây, tính cấp bách của việc hoàn tất hiệp định thương mại tự do này đã gia tăng”.

Ngoài lĩnh vực thương mại, hội nghị thượng đỉnh dự kiến cũng sẽ bàn tới hợp tác quốc phòng và khả năng đạt được một thỏa thuận về di chuyển nhân lực, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các chuyên gia Ấn Độ sang làm việc tại châu Âu.

Giới quan sát coi các cuộc đàm phán này là một bước ngoặt mang tính chiến lược đối với cả hai bên, thể hiện nỗ lực đa dạng hóa quan hệ trong bối cảnh xu hướng bảo hộ gia tăng tại Mỹ và nhằm giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc.