Từ đô thị còn nhiều khó khăn, Cố đô Huế đã có diện mạo mới, vị thế mới với hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ và hiện đại, mở rộng không gian và tạo động lực phát triển kinh tế nhanh và bền vững.

Hạ tầng “đi trước một bước”

Từ đô thị mà hình ảnh phát triển chủ yếu gắn với sông Hương và vùng lõi di sản, Huế đang đẩy nhanh mở rộng không gian kinh tế về vùng đầm phá và biển ở phía Đông và Đông Nam.

Tam Giang - Cầu Hai là hệ đầm phá nước lợ rộng lớn nhất Đông Nam Á với diện tích khoảng 22.000 ha, trải dài ven biển từ phía Bắc đến xuống phía Nam, thành phố Huế. Vùng đầm phá này không chỉ là có hệ sinh thái đa dạng và cung cấp nguồn lợi thủy sản dồi dào, mà còn được xem là vùng “đất hứa” cho phát triển kinh tế. Hạn chế lớn nhất của vùng đầm phá chính là sự chia cắt giữa bờ phía Đông và bờ phía Tây, nên nhiều vùng dễ bị cô lập, nhất là trong mùa mưa bão.

Giải bài toán chia cắt trên vùng đầm phá này chỉ có duy nhất một đáp án, đó chính là xây dựng cầu đường vượt đầm phá. Cầu Thuận An cũ trên Quốc lộ 49, phường Thuận An được xây dựng năm 1990, là cây cầu đầu tiên vượt phá Tam Giang và đánh dấu mốc khởi đầu cho xây dựng hạ tầng vượt sự chia cắt.

Đến nay, trên hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai có hàng chục cây cầu được xây dựng và quy hoạch xây dựng, trong đó các cây cầu hiện đại đã xây dựng gồm: Tam Giang, Trường Hà, Tư Hiền, vượt cửa biển Thuận An. Các cầu triển khai đầu tư xây dựng giai đoạn 2026-2030 gồm: Vĩnh Tu nối xã Quảng Điền với phường Phong Quảng; hai cầu nối các xã Phú Vang và Phú Vinh, Phú Vang và Vinh Lộc. Các cây cầu lớn dự kiến xây dựng trong tương lai gần như: Hà Trung trên tuyến La Sơn - Hà Trung, cầu vượt đầm Cầu Hai trên tuyến đường La Sơn -Chân Mây.

Lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, người dân ở hai bên cửa biển Thuận An, đã dễ dàng qua lại chung vui Tết Độc lập, do cầu vượt cửa biển Thuận An – cầu vượt cửa biển dài nhất miền Trung đã hoàn thành. Cây cầu này đã xóa đi sự chia cắt đôi bờ cửa biển Thuận An suốt hơn 100 năm qua.

Tuyến đường ven biển và cầu vượt cửa biển Thuận An có vốn đầu tư 2.400 tỷ đồng, dài gần 8 km, là công trình trọng điểm của thành phố Huế, được kỳ vọng tạo động lực và mở ra không gian phát triển vùng ven biển và đầm phá.

Chủ tịch UBND phường Thuận An Lê Đình Phong cho biết, công trình tạo tiền đề khai thác 1.500 ha đất đô thị ven biển, thúc đẩy phát triển các khu đô thị mới, khu nghỉ dưỡng và dịch vụ du lịch quy mô lớn. Công trình cũng giúp kết nối thông suốt tuyến đường ven biển, rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm thành phố Huế đến vùng ven biển và đầm phá.

Trên sông Hương, dòng sông di sản giữa lòng Cố đô Huế, ngày càng có nhiều cây cầu hiện đại được xây dựng kết nối đôi bờ. Trên sông này đã có 9 cây cầu gồm: Phú Lưu, Trường Tiền, Bạch Hổ (cầu đường sắt), Nguyễn Hoàng, Phú Xuân, Cầu Tuần, Chợ Dinh, Dã Viên, Đập ngăn mặn Thảo Long (trên cầu dưới đập). Cây cầu thứ 10 - cầu qua Cồn Hến trên sông Hương đang được triển khai xây dựng với kinh phí 2.200 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2029.

Cảng hàng không quốc tế Phú Bài đã được đầu tư Nhà ga T2, giúp nâng cao năng lực khai thác cảng hàng không này đạt cấp 4E; đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, thu hút khách du lịch và nhà đầu tư.

Cảng biển nước sâu Chân Mây đã có 3 bến đi vào hoạt động. Bến tổng hợp container số 4 và 5 của cảng này dự kiến lần lượt hoàn thành tháng 9/2026, tháng 10/2028. Bến số 6 đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng vốn đầu tư trên 928 tỷ đồng; bến số 7 và 8 đang lựa chọn nhà đầu tư. Ngoài ra, thành phố Huế đang mời gọi đầu tư hoàn thiện đê chắn sóng cảng Chân Mây.

Cao tốc đường bộ Bắc - Nam phía Đông qua thành phố Huế có hai đoạn Cam Lộ - La Sơn, La Sơn - Hòa Liên được mở rộng từ 2 lên 4 làn xe; trong đó đoạn La Sơn - Hòa Liên cơ bản hoàn thành ngày 31/8, Cam Lộ - La Sơn cơ bản hoàn thành trong năm 2026.

Các tuyến kết nối vùng cũng được chú trọng đầu tư xây dựng như: Đường nối trung tâm thành phố Huế với Cảng hàng không quốc tế Phú Bài, đường Vành đai 3 phía Tây trung tâm thành phố, đường cứu hộ cứu cứu nạn Phong Điền - Điền Lộc; các tuyến đường ven biển, đầm phá ở phía Đông kết nối với trung tâm thành phố; các tuyến kết nối trung tâm thành phố với vùng miền núi biên giới phía Tây.

Đặc biệt, hai dự án hạ tầng giao thông lớn nhất từ trước đến nay đang được thành phố Huế mời gọi đầu tư gồm: Đường kết nối Khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô với tuyến cao tốc đường bộ Bắc - Nam phía Đông dài 35 km, vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng; Dự án đại lộ Bắc - Nam phía Đông thành phố Huế dài 75 km, vốn đầu tư 20.000 tỷ đồng.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Huế Lê Trí Thanh, hạ tầng giao thông phải đi trước một bước, bởi đây là hạ tầng có khả năng tạo sức lan tỏa, thúc đẩy các lĩnh vực khác cùng phát triển.

Ưu tiên sản xuất xanh để phát triển bền vững

Hạ tầng đã tạo động lực cho kinh tế Huế tăng trưởng nhanh và bền vững. So với năm 1989 (Huế chia tách từ tỉnh Bình Trị Thiên), quy mô kinh tế Huế đã tăng gấp 8,5 lần (theo giá so sánh năm 2010). Giai đoạn 1989 - 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt 6,1%/năm, thu ngân sách tăng bình quân 22,6%/năm (năm 2025 đạt 14.850 tỷ đồng). Tổng vốn đầu tư năm 2025 là 42.500 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 70 triệu đồng, tăng 55 lần so với năm 1989.

Ngày nay, Huế không chỉ được biết đến là đô thị di sản, mà còn định hình mô hình sản xuất xanh. Đây được xem là con đường tất yếu để vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn giá trị di sản văn hóa của Cố đô.

Cảng Chân Mây đang được ưu tiên đầu tư hoàn thiện hạ tầng, để hình thành trung tâm logistics ở Khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô. Định hướng về sự phát triển, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần cảng Chân Mây Huỳnh Văn Toàn cho biết, để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả khai thác, doanh nghiệp phát triển cảng Chân Mây theo hướng xanh, thông qua các giải pháp sử dụng tiết kiệm năng lượng, quản lý chất thải theo quy định, mở rộng diện tích trồng cây xanh, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Công ty Cổ phần Kim Long Motor Huế (Kim Long Motor), là doanh nghiệp có vốn đầu tư lớn nhất vào thành phố Huế từ trước đến nay, trong lĩnh việc sản xuất công nghiệp, với tổng vốn khoảng 1 tỷ USD. Doanh nghiệp này không chỉ tạo ra giá trị lớn từ lắp rắp, sản xuất ô tô, tạo việc làm cho 3.500 công nhân, mà còn cam kết mạnh mẽ về chuyển đổi xanh. Cam kết này được Kim Long Motor hiện thực hóa bằng các sản phẩm thân thiện môi trường, với các dòng xe ô tô thuần điện. Theo đại diện Kim Long Motor, với định hướng phát triển bền vững, Kim Long Motor sẵn sàng cùng thành phố Huế tạo hệ sinh thái công nghiệp xanh, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn giá trị di sản.

Tại hai khu kinh tế và sáu khu công nghiệp, thành phố Huế đã thu hút được nhiều dự án lớn, công nghệ hiện đại và định hướng sản xuất xanh như: Nhà máy Kanglongda, Dự án mở rộng dây chuyền sản xuất cát, bột thạch anh ít sắt chất lượng cao; Nhà máy sản xuất mũ bảo hiểm EON; Nhà máy sản xuất keo, chất kết dính và sản phẩm nhựa Okura Industrial. Sản xuất công nghiệp của Huế đạt giá trị khoảng 50.000 tỷ đồng/năm, nộp ngân sách 6.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 43.000 lao động.

Huế đang hướng tới đô thị di sản-xanh, thông minh, giàu bản sắc và có sức cạnh tranh ngày càng cao trong khu vực. Một trong những giải pháp trọng tâm để đạt mục tiêu này là hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư theo hướng chủ động, quyết liệt, gắn với công nghệ hiện đại và sản xuất xanh bền vững.

Tại cuộc họp về kế hoạch đầu tư công trung hạn ngày 26/8, Chủ tịch UBND thành phố Huế Lê Trí Thanh nhấn mạnh, giai đoạn tới cần tạo sự bứt phá mạnh hơn. Do đó, thành phố phải tập trung nguồn lực cho những công trình, dự án có khả năng phát huy hiệu quả ngay, tạo động lực cho phát triển kinh tế xã hội.