Các chuyên gia cảnh báo tình trạng dân số sụt giảm mạnh đang làm suy yếu chất lượng dịch vụ công. Họ đồng thời nhấn mạnh tính cấp bách của việc thích ứng với những thay đổi diễn ra nhanh chóng.

Số địa phương rơi vào tình trạng này đã tăng từ 247 trong giai đoạn 2015-2020 lên 477 trong giai đoạn 2020-2025. Thành phố Suzu thuộc tỉnh Ishikawa ghi nhận mức giảm mạnh nhất tới 34%, sau khi hứng chịu trận động đất lớn năm 2024.

Hơn một nửa số địa phương tại các tỉnh Iwate và Akita ở Đông Bắc Nhật Bản cùng tỉnh Kochi ở miền Tây nước này cũng ghi nhận mức sụt giảm dân số trên 10%.

Hãng thông tấn Kyodo đã so sánh số liệu sơ bộ của Tổng điều tra dân số năm 2025 (tính đến ngày 1/10/2025) với kết quả Tổng điều tra dân số năm 2020 để phân tích biến động dân số tại 1.892 đơn vị hành chính địa phương trên cả nước, bao gồm 171 quận hành chính thuộc 20 thành phố lớn do Chính phủ chỉ định.

Dân số tăng tại 243 địa phương. Tuy nhiên, ở nhiều địa phương khác, xu hướng suy giảm dân số không thể đảo ngược chỉ bằng việc cải thiện tỷ lệ sinh.

Tình trạng dân số giảm hơn 10% được ghi nhận tại 97 thành phố, 294 thị trấn và 85 làng trên khắp 47 tỉnh, thành của Nhật Bản.

Cùng với Suzu, mức sụt giảm dân số trên 20% được ghi nhận tại ba thành phố, một thị trấn và hai ngôi làng thuộc bốn tỉnh. Trong số này có làng Tonaki ở Okinawa, nơi dân số giảm tới 32,4%, và thành phố Wajima thuộc tỉnh Ishikawa với mức giảm 26,6%.

Tại Suzu, việc duy trì mạng lưới đường ống nước ngày càng khó khăn do nhiều cư dân di tản sau khi động đất phá hủy nhà cửa của họ. Làng Tonaki ở tỉnh Okinawa cũng trải qua tình trạng di cư tương tự khi các công trình công cộng bị thu hẹp.

Trước diễn biến này, giáo sư Kohei Wada tại Đại học Chuo cho rằng: "Chúng ta cần khẩn trương xây dựng một xã hội được thiết kế trên tiền đề dân số suy giảm ở mọi phương diện".

Trong khi đó, giáo sư thỉnh giảng Takao Komine tại Đại học Taisho, cho rằng bên cạnh các biện pháp ứng phó với tình trạng tỷ lệ sinh giảm, Nhật Bản cũng cần triển khai các chiến lược thích ứng “thu hẹp thông minh” như tinh gọn hệ thống hạ tầng và rà soát lại các khoản chi chính sách.

Ông Komine bổ sung: "Những biện pháp như vậy sẽ góp phần duy trì và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân".

Đáng chú ý, theo dữ liệu điều tra của Kyodo, nhiều địa phương tại Nhật Bản đã ghi nhận mức tăng. Dân số tăng hơn 15% ở các phường Naniwa và Chuo thuộc trung tâm Osaka, cũng như ở phường Naka thuộc trung tâm Nagoya. Trong khi đó, làng Shimukappu ở Hokkaido, nơi ngành công nghiệp nghỉ dưỡng nhắm đến khách du lịch quốc tế đang bùng nổ, đã ghi nhận mức tăng dân số 13,9%.