Chiều đông, thương gốc rạ quê

Một chiều chơm chớm đông sang. Cái lạnh đã chạm vào dấu chân tôi qua, chạm vào những gốc rạ còn sót lại trên mảnh ruộng quê đã bao trận lụt đến rồi đi. Tận hiến một đời mình cho người nông dân, cây lúa vẫn còn chưa yên lòng, vẫn giữ một chút của thân mình để mong thêm chút hơi ấm cho một mùa đông giá rét đang về.


Lòng miên man vọng về một chiều chơm chớm đông của hai năm về trước. Lúc ấy, bàn chân tôi cũng đang đi trên một cánh đồng, nhưng là cánh đồng một huyện nhỏ của tỉnh Thái Nguyên. Lúc ấy, từ Hà Nội, tôi theo một anh bạn cùng cơ quan về nhà. Lần đầu tiên tiếp xúc với con người và đồng quê Bắc bộ. Và, ở đó, gốc rạ mùa đông với bà con quan trọng lắm. Hầu như nhà nào cũng có vài bó rạ trong bếp thường trực để nấu cơm và thức ăn.



Ảnh minh họa. Nguồn Internet.


Ở quê tôi cho đến tận bây giờ vẫn dùng củi để nấu nên lúc ấy thật sự làm tôi bất ngờ. Trong một buổi chập choạng hoàng hôn, từ ruộng trở về, thấy mẹ bạn tôi ngồi trong bếp, tay liên tục rút những nắm rạ nhỏ dùng que cời cho bén lửa, nhìn lửa bén vào từng gốc rạ khô mà thấy lòng yên tĩnh đến lạ, gần gũi đến lạ. Cái lạnh cũng như bớt đi phần nào...


Thật ra, quê tôi ngày xưa rạ cũng quý lắm. Ba mẹ kể mấy mươi năm về trước, thanh niên trong làng những đêm trăng sáng, rủ nhau ra đồng cắt gốc rạ gánh về. Quang gánh trên vai, họ vừa đi, vừa chuyện trò, vừa hát trên suốt chặng đường, qua những cánh đồng có khi cách làng gần chục cây số.


Và như thế, dường như họ không thấy mệt. Những câu hát giao duyên cất lên, những mối tình êm đềm, đằm thắm cũng nảy nở. Trai gái quê yêu nhau cũng từ gánh rạ trong một đêm trăng sáng vằng vặc. Rạ hồi ấy đem về thường một phần cũng dùng để nấu bếp, nhưng đa số thì bỏ vào chuồng trâu bò lấy phân chuồng bón đất ruộng, đất vườn.


Khi tôi sinh ra thì dân làng chỉ còn rủ nhau đi lấy gốc rạ vào dịp Tết Đoan ngọ. Đây là một cái tục từ rất lâu đời ở vùng này. Và cuộc đi hái rạ này cũng sôi nổi không kém cuộc lấy rạ ngày xưa. Nhưng số lượng rạ lấy tất nhiên sẽ ít hơn nhiều vì chỉ là lấy về cho có phong tục mà thôi. Bên cạnh đó, khi con cháu trong nhà mắc bệnh sởi hay đậu mùa thì lấy gốc rạ làm thuốc rất là công hiệu. Người dân quê vốn phòng xa thế.


Lang bạt nhiều nơi, qua nhiều vùng quê, nhưng cứ mỗi chiều đông se se lạnh, nhìn những gốc rạ nằm im lìm chờ mùa sạ mới trên đất ruộng mà lòng thấy nao nao. Quê là đấy. Hồn người quê cũng từ gốc rạ ấy mà ra. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người nói nguồn gốc của người nông dân và con cháu họ chui lên từ gốc rạ. Trai gái hẹn hò nhau bên đống rơm rạ chất cao, rồi yêu nhau, rồi cưới nhau, sinh con đẻ cái. Những bữa cơm ấm áp gia đình cũng được nhen nhóm từ rơm rạ. Gốc rạ cứ gắn bó với hạnh phúc và sự sinh thành của người quê một cách bình dị và thiêng liêng như thế...


Trong chiều gió nổi qua những ngôi nhà, những ngọn dừa, ngọn tre, tầm mắt tôi vẫn trụ lại với những gốc rạ nằm sát mặt ruộng. Để mà nhớ rằng mình đã từ đây mà ra đi, trưởng thành. Và quanh quẩn nơi gốc rạ ấy, ba mẹ mình, ông bà mình đã trọn một đời cơ cực để mong cho con cháu được mở mày mở mặt, được yên bình và hạnh phúc.


Bao đời đã đi qua nơi gốc rạ quê nghèo để truyền giữ sức sống và niềm tin cho thế hệ mai sau. Rằng cho dù chỉ còn một chút như gốc rạ thôi cũng phải tận hiến hữu ích cho đời. Ba tôi bảo thế trong một bữa cơm chiều ngày chớm đông như thế này. Để tôi hôm nay, chợt muốn ôm một bó rạ to về bếp nhà, ngồi bên mẹ, đun nồi cơm tối trong màn mưa cuối chiều...


Nguyễn Thành Giang

Tin khác
  • Góc phố không dịu dàng

    08:42 ngày 18/11/2012

    Góc phố đó, N. ngồi với bộ đồ đã cũ. Mái tóc chớm bạc và gương mặt hằn nhiều vết nhăn của thời gian. Tôi đi ngang, N. biết, nhưng N. chỉ đợi tôi lên tiếng chào. Bạn bè xưa cũ nhưng đôi khi cũng ngại vì khoảng cách sống ở đời.

Vui cười

Tâm sự

Ý kiến

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh