Bảo vệ quyền lợi cho lao động giúp việc nhà

Hiện nay, giúp việc gia đình đã được công nhận là một nghề. Luật cũng đã có những nội dung để bảo vệ quyền lợi cho lao động trong ngành nghề này. Tuy nhiên, do đặc thù riêng, cần những hướng dẫn cụ thể để các quy định về lao động giúp việc được áp dụng trong thực tế.

 

Học vấn thấp, nguy cơ cao

 

Năm 2011, Viện Gia đình và Giới phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ - TB&XH) và Tổ chức Lao động quốc tế thực hiện nghiên cứu “Việc làm bền vững cho lao động giúp việc gia đình”. Nghiên cứu này điều tra 600 lao động giúp việc gia đình ở TP Hồ Chí Minh và Hà Nội. Kết quả cho thấy toàn bộ lao động giúp việc gia đình đều là nữ giới.


 

Đa số giúp việc gia đình là nữ, những quy định của Luật Lao động cần có những hướng dẫn chi tiết để bảo đảm được quyền lợi cho họ.

 

Nhìn chung, trình độ học vấn của người giúp việc không cao. Theo kết quả nghiên cứu, gần 1/3 số người giúp việc có trình độ tiểu học trở xuống. Xuất thân từ vùng nông thôn, lao động giúp việc có nhiều nguy cơ gặp rủi ro như bị bạo lực, ngược đãi, quấy rối tình dục. Kết quả điều tra cho thấy, có 20,3% số người lao động đã từng bị các thành viên trong gia đình chủ lăng mạ, mắng chửi; có 0,7% số người bị tát và 0,7% số người bị đánh. Nguyên nhân được lý giải cho những hành động bạo lực này là do người giúp việc chưa làm đúng theo yêu cầu công việc của gia chủ hoặc bị nghi ngờ trộm đồ đạc, tiền của gia đình chủ.


Bên cạnh đó, có 2% số lao động từng bị nghe những lời tán tỉnh từ những thành viên trong gia đình chủ; 1% số người từng bị đề nghị quan hệ tình dục và 0,3% số người từng bị ép quan hệ tình dục.


Lao động giúp việc chủ yếu là nữ, tới sinh sống trong gia đình chủ, khả năng xuất hiện những nguy cơ bị lạm dụng bởi chính những người trong gia đình chủ hoặc họ hàng, bạn bè của gia đình chủ có thể xảy ra. Kết quả nghiên cứu của Viện Gia đình và Giới cho thấy một tỷ lệ lớn (41,5%) người giúp việc phải ngủ chung phòng hoặc chung giường với các thành viên khác trong gia đình chủ. Theo bà Trần Thị Hồng (Viện Gia đình và Giới), nếu không có được nơi ngủ, nơi sinh hoạt riêng tư an toàn thì khả năng xuất hiện các nguy cơ bị lạm dụng càng lớn. Để bảo vệ người lao động khỏi nguy cơ bị lạm dụng và được đảm bảo quyền sinh hoạt riêng tư, cần quy định rõ về nghĩa vụ bố trí nơi ở an toàn cho người lao động.


Có những trường hợp người giúp việc còn bị chủ giữ giấy tờ tùy thân. Kết quả điều tra cho thấy có 9,8% người lao động đã từng bị chủ sử dụng giữ giấy tờ. Trong bối cảnh lĩnh vực lao động giúp việc còn thiếu sự quản lý của các cơ quan chức năng, người sử dụng lao động cho rằng giữ giấy tờ là biện pháp để ràng buộc người giúp việc làm lâu dài và cũng để ngăn ngừa người giúp việc trộm cắp tài sản của họ.


Theo nhóm nghiên cứu, đa số người giúp việc im lặng khi bị ngược đãi. Một số khác thì bỏ việc. Một số ít trong số họ tìm kiếm sự giúp đỡ từ những thành viên khác trong gia đình chủ. Không có trường hợp nào tìm đến các cơ quan chức năng hoặc những người có trách nhiệm (như tổ trưởng dân phố, đại diện hội phụ nữ...) để được trợ giúp.

 

Luật cần chi tiết hơn


Theo bà Trần Thị Hồng, tương lai, cơ cấu giới tính của lực lượng lao động giúp việc có thể thay đổi. Kết quả điều tra 190 chủ sử dụng lao động giúp việc gia đình, thấy 5,3% sẵn sàng sử dụng người giúp việc gia đình là nam giới. Tuy vậy, trong bối cảnh hiện nay khi đại đa số lao động giúp việc là nữ, các quy định pháp luật cần chú ý đến đặc thù này để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.


Việc sửa đổi Bộ luật Lao động với việc bổ sung thêm các quy định cụ thể về lao động giúp việc gia đình là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc phát triển lao động giúp việc thành một nghề trong xã hội. Tuy nhiên, một số quy định còn chung chung, nếu không có quy định cụ thể thì sẽ gây tranh cãi giữa các bên liên quan (người sử dụng, người lao động, người hoặc cơ quan có trách nhiệm xử lý vi phạm).


Đơn cử, mục 3, điều 181 Bộ luật Lao động quy định người sử dụng lao động có nghĩa vụ “tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người giúp việc”. Để đảm bảo người sử dụng lao động thực hiện nghĩa vụ này, cần xác định rõ những hành vi nào là vi phạm vào việc thiếu tôn trọng danh dự, nhân phẩm người giúp việc.


Hoặc mục 5 điều 181 quy định người sử dụng lao động có nghĩa vụ “tạo cơ hội cho người giúp việc được tham gia học văn hóa, học nghề” cần nói rõ việc học nghề hàm ý tới việc sắp xếp, bố trí thời gian làm việc hợp lý để người lao động tham gia khóa học; và học nghề giúp việc hay học các nghề khác?


Mục 1 điều 181 nghiêm cấm người sử dụng lao động có hành vi ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động, dùng vũ lực đối với người giúp việc. Cần cụ thể những hành vi ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động gồm những hành vi nào?


Các chuyên gia về lao động cho rằng, cần có những nghị định quy định chi tiết hơn về những nội dung: giải thích rõ các thuật ngữ, quy định độ tuổi, hình thức hợp đồng lao động, thời gian thử việc, thời hạn hợp đồng, chấm dứt hợp đồng... “Cần có hướng dẫn chi tiết các nội dung đã được đề cập và xây dựng các chế tài kèm theo đối với các hành vi vi phạm về nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động. Bên cạnh đó, cần quy định rõ ràng về trách nhiệm của các cơ quan có liên quan, đặc biệt là vai trò của Hội phụ nữ các cấp”, đại diện Viện Gia đình và Giới góp ý.


Còn theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, phải giám sát việc thực hiện hợp đồng của hai bên đã thương lượng. Đồng thời, phải đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho người lao động có nhu cầu làm giúp việc thông qua các trung tâm giới thiệu việc làm, cơ sở dạy nghề.


Thứ trưởng Bộ LĐ - TB&XH Phạm Minh Huân nhấn mạnh cần phải đảm bảo quyền lợi cho người giúp việc gia đình. “Trước mắt cần tuyên truyền để người lao động làm nghề giúp việc thấy rõ được nghĩa vụ và quyền lợi của bản thân khi tham gia ký kết hợp đồng lao động”, ông Huân nói.


Bài và ảnh: Mạnh Minh

Vấn đề quan tâm

Phóng sự - Điều tra

Việc làm

Từ thiện

Gương tốt - việc tốt

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh