Nhạc sỹ Hoàng Vân:

'Hò kéo pháo' được sáng tác bởi chiến sỹ Điện Biên

Trong những ngày cam go của Chiến dịch Điện Biên Phủ cách đây hơn 60 năm, khi bộ đội ta gò lưng kéo những khẩu pháo nặng hơn 2 tấn, vượt qua núi cao, đèo dốc hiểm trở…, bài hát “Hò kéo pháo” của nhạc sỹ Hoàng Vân vang lên giữa chiến trường đã trở thành động lực không nhỏ, động viên tinh thần anh em chiến sỹ, dân công tham gia kéo pháo, góp phần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy.

Nhạc sỹ Hoàng Vân bên bàn làm việc của mình.


Theo lời nhạc sỹ Hoàng Vân kể lại, trong chiến dịch Trần Đình (mật danh của chiến dịch Điện Biên Phủ hồi đó), ông được điều về Sư đoàn 312 tham gia chiến đấu. Vốn là chàng trai Hà Nội tài hoa, giỏi ngoại ngữ, biết viết báo, biết về âm nhạc… nên ông được cấp trên giao về công tác tại phòng chính trị, phụ trách tốp văn nghệ xung kích của sư đoàn đến từng chiến hào phục vụ bộ đội, lấy tin, bài để viết cho những bản tin của trung đoàn, sư đoàn... Trong những ngày tham gia chiến dịch, rất nhiều lần cận kề cái chết, nhạc sỹ Hoàng Vân đã có được những trải nghiệm khó quên của một người lính, và ông coi đây là những chất liệu quý báu để giúp ông có những cảm hứng sáng tạo các tác phẩm nghệ thuật sau này.

“Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua đèo. Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua núi. Dốc núi cao cao, nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi. Vực sâu thăm thẳm, vực nào sâu bằng chí căm thù…”, lời ca và giai điệu hào hùng của bài hát “Hò kéo pháo” vang lên giữa núi rừng Tây Bắc khi ấy đã tiếp thêm sức mạnh, thêm nghị lực cho quân và dân ta, nhất là với các chiến sỹ kéo pháo, giúp họ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, làm nên một chiến thắng Điện Biên lừng lẫy năm châu.

Nói về lịch sử ra đời của bài hát “Hò kéo pháo”, nhạc sỹ Hoàng Vân nhớ lại: Thời điểm đó, quân ta đang gấp rút chuẩn bị cho chiến dịch. Khi ấy, tôi được cử đi quan sát chiến trường để chuẩn bị đưa các tốp văn công xung kích vào phục vụ, đồng thời cũng thu thập thông tin để về viết bài cho bản tin của sư đoàn. Trong quá trình thực tế, tôi có mặt tại nơi anh em chiến sỹ kéo những khẩu đại bác nặng vượt qua núi cao, đèo dốc hiểm trở. Bộ đội ta người vặn tời, người ghì dây, người giữ càng xe, người chèn khi kéo lên, khi thả xuống, lúc tiến, lúc lùi… Khi có hiệu lệnh kéo pháo, mọi người cùng đồng loạt hô vang “Hò dô ta”…, mỗi lần như vậy, khẩu pháo lại nhích lên một chút. Khi đó, tôi rất ấn tượng với những hình ảnh kéo pháo của các chiến sỹ Điện Biên.

Chiến dịch có những thay đổi, cấp trên truyền lệnh kéo pháo ra ngoài để bố trí lại theo phương án khác. Vậy là những khối thép nặng hàng tấn lại được sức người quay những cuộn tời để kéo ra ngoài. Nếu lúc kéo pháo vào, kẻ địch hoàn toàn không hay biết gì, thì lúc kéo pháo ra, bọn chúng đã đoán được. Đạn pháo và bom bắt đầu dội xuống những nơi chúng nghi ngờ. Nhiều lần, mảnh bom đạn đã chặt đứt dây kéo, pháo có nguy cơ tuột xuống vực, anh em lại phải dùng hết sức mình để cứu pháo.

Trong một trường hợp như thế, đồng chí Tô Vĩnh Diện đã hy sinh trên đường kéo pháo ra. Khi nghe tin đồng chí Tô Vĩnh Diện hy sinh, nhạc sỹ Hoàng Vân đã rất xúc động, và những lời ca, giai điệu của bài “Hò kéo pháo” được ông lặng lẽ viết ra trong sự xúc cảm lúc đó. Bài hát viết xong, lập tức được các thành viên của đội văn công mang đi phục vụ ngay bên các khẩu pháo, ở các chiến hào phục vụ bộ đội, dân công... Bài hát giản dị, trong sáng, viết theo thể loại hò dân gian, nên được nhiều chiến sĩ yêu thích và dễ thuộc, và nhanh chóng lan truyền khắp chiến trường. Khắp mặt trận đều vang lên câu hát: “Hò dô ta nào kéo pháo ta vượt qua đèo. Hò dô ta nào kéo pháo ta vượt qua núi.

Dù lửa nóng trong bom đạn bốc cháy xung quanh ta rồi... Nắm chắc tay không buông rời, quyết tâm bảo vệ pháo. Kéo pháo lên, trận địa của chúng ta, tin chắc thắng ta tin tưởng ở trên. Tới đích rồi, đồng chí pháo binh ơi, vinh quang thay sức người lao động, để quyết tâm đánh tan đồn thù”. Sự hy sinh, lòng quyết tâm chiến đấu và chiến thắng của bộ đội ta được động viên khích lệ và ca ngợi, đã góp phần tiếp thêm nghị lực, thêm sức mạnh cho quân và dân ta vượt qua mọi gian lao, trở ngại để hoàn thành nhiệm vụ.

Trong câu chuyện kể về bài hát “Hò kéo pháo”, nhạc sỹ Hoàng Vân nhắc đi nhắc lại: “Tôi sáng tác bài hát ấy khi đang là chiến sỹ Điện Biên, chưa phải là nhạc sỹ. Lúc đó, tôi chứng kiến anh em kéo pháo rất vất vả, nhưng tôi cũng thấy những hình ảnh đó quá đẹp, quá thiêng liêng và quá vĩ đại. Những cảm xúc đó đã thôi thúc tôi cầm bút và viết nên bài hát này, không ngờ sau đó được nhiều người yêu thích đến thế”.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, bài hát “Hò kéo pháo” được trao giải Nhất tại Đại hội Liên hoan toàn quân. Nhạc sỹ Hoàng Vân cũng được thưởng Huân chương chiến công hạng 3 và Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên. Sau đó, ông được Tổng cục Chính trị cử đi học Đại học âm nhạc 5 năm tại Trung Quốc, sau này trở về giảng dạy ở Nhạc viện Hà Nội, là nhạc trưởng Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam, là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam…

Đã hơn 60 năm trôi qua, cho đến bây giờ, mỗi khi nhắc đến bài “Hò kéo pháo”, nhạc sỹ Hoàng Vân vẫn rất tự hào. Ông tự hào vì mình đã từng là chiến sỹ, được tham gia trận đánh lừng lẫy trong lịch sử Việt Nam.

“Trong niềm tự hào ấy, tôi vẫn luôn dạy dỗ và nhắc nhở con, cháu về những tấm gương cao đẹp của người chiến sỹ, về những người anh hùng đã hy sinh vì nước, vì dân. Năm 2015 này, đất nước tròn 70 mùa xuân, tôi cũng mong muốn, lớp trẻ hiện nay hiểu và trân trọng những sự hy sinh lớn lao đó, nối tiếp truyền thống cha ông, gìn giữ, xây dựng cho đất nước Việt Nam ngày càng tươi đẹp hơn”, nhạc sỹ Hoàng Vân tâm sự.

Bài và ảnh: Phương Lan



Đời sống văn hoá

Sáng tác

  • Bắt chuột đồng mùa nước nổi

    Bắt chuột đồng mùa nước nổi

    Đang còn ngáy ngủ, co ro trong chiếc mền dày, ông anh họ lay mạnh: "Dậy mau đi bắt chuột đồng". Như có lực thôi miên, tôi bật dậy tỉnh queo: "Sớm vậy huynh?". "Ờ, phải đi từ sáng sớm mới bắt được nhiều”. Sở dĩ ông anh tôi bảo thế vì sáng sớm, con nước lên cao, rắn, cúm núm, chuột đồng, cò... kéo nhau lên các gò cao trú ngụ. Đây là cơ hội ngàn vàng để đi săn.

  • Ký ức mùa đông

  • Mẹ, đàn con và bão lũ

  • Bà già nhà quê

Ẩm thực

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh