Cần bảo tồn những cây cầu ngói cổ

Cầu ngói chợ Thượng nằm trên địa bàn thôn Thượng Nông, xã Bình Minh, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định, hiện đang dần xuống cấp, nhưng hầu như không nhận được sự quan tâm bảo tồn tu bổ nào, dù đã được xếp hạng.

Kiến trúc vô giá

Từ thành phố Nam Định qua cầu Đò Quan, đi theo đường 21 khoảng 14 km, rẽ phải theo đường Trắng khoảng 5 km là đến di tích cầu ngói chợ Thượng. Cây cầu xây dựng theo lối kiến trúc độc đáo “Thượng gia hạ kiều” (trên là nhà dưới là cầu) bắc qua sông Ngọc, gần chợ Thượng, thôn Thượng Nông. Cầu được xây dựng theo kiểu tứ hàng chân, khung gỗ lim và lợp ngói nam. Ngoài giá trị lịch sử, cây cầu còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại của người dân địa phương.

Cầu ngói chợ Thượng, xã Bình Minh, Nam Trực, Nam Định, xây dựng từ thời Hậu Lê (ảnh chụp năm 2010). Ảnh: Đoàn Đức Thành


Cầu ngói chợ Thượng được xây dựng từ thời Hậu Lê, với sự đóng góp công đức của bà chúa Nguyễn Thị Ngọc Xuân - cung phi của chúa Trịnh. Cầu gồm hai mố được xây dựng hoàn toàn bằng các tảng đá to nhỏ khác nhau, tảng lớn cỡ 1,7m x 0,6m x 0,4m; tảng nhỏ cỡ 0,5m x 0,4m x 0,2m, được xếp khéo léo theo thứ tự lớn dưới nhỏ trên. Tính từ mặt nước trung bình thì mố cầu rộng 3,7m, được xây vuốt theo hình thang cân, với cạnh trên là 2,84m. Mố cầu dài 6,5m, hai mố cách nhau 4,5m tạo khoảng trống cho dòng nước lưu thông và thuyền bè qua lại. Dầm cầu được làm bằng hai cây gỗ lim, đường kính 0,4m. Bên trên hai thanh dầm dọc là 4 thanh dầm ngang cũng bằng gỗ lim đường kính 0,2m, có đầu nhô ra ngoài (dùng để đỡ chân cột bên trên). Mặt cầu được tạo bởi đường giữa cầu và hai hành lang. Đường giữa cầu rộng 1,74m và được lát đá tảng xen kẽ nhau. Hai bên hành lang cũng lát đá tảng tạo phần gờ cao hơn phần mặt cầu là 0,15m.

Nhà cầu dựng bằng khung gỗ lim, mái lợp ngói nam, hai hồi xây tường, mở cửa cuốn rộng 1,7m, cao 2m, hai bên là hai cửa giả. Hai hồi đều có đại tự đắp nổi “Thượng gia kiều” bằng chữ Hán. Nhà cầu có 11 gian kết cấu kiểu kèo cầu tứ hàng chân, mỗi gian từ 1,45m đến 1,65m tạo nên một công trình dài 17,35m nối hai bờ sông. Hai hàng cột cái mỗi hàng 10 cột cạnh vuông 0,2m cao 2m đặt sát hai bên lòng xà cầu. Các cột quân lại được làm bằng trụ tròn đường kính 0,17m, cao 1,65m đặt trên các đòn ngang hai bên hông cầu. Bên trên cột là hệ thống vì kèo đỡ mái với 10 bộ được làm kiểu kèo cầu đơn giản, các hoành mái nối mộng với vì để tạo khoảng trống tối đa cho lòng cầu. Các bộ vì tạo thành những cánh tay đòn con vuông vươn qua cột cái, cột quân đến tận riềm mái.

Đặc biệt ở 3 gian giữa cầu, các nghệ nhân xưa đã xây bệ cao 0,4m dọc hai bên hành lanh, phía ngoài có lan can con song gắn mộng vào 4 cột quân giữa cầu. Bệ trở thành chỗ ngồi nghỉ ngơi, ngắm cảnh sông nước lý tưởng cho nhân dân địa phương. Ngoài ra ở hai đầu cầu đều có xây bậc thoải xuống mặt đường tạo điều kiện cho nhân dân đi lại dễ dàng.

Không phổ biến như cầu sắt, cầu đá hay cầu gỗ thông thường, cầu ngói là một dạng kiến trúc độc đáo và hiếm thấy nhất ở Việt Nam. Hiện nay, chỉ còn một số cây cầu như: Cầu ngói chùa Lương ở Hải Hậu, Nam Định; cầu ngói Thanh Toàn ở Hương Thủy, Thừa Thiên – Huế; cầu ngói Phát Diệm ở Kim Sơn, Ninh Bình.

Cần sớm có biện pháp bảo tồn

Năm 2003, cầu ngói chợ Thượng được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, nhưng tới nay vẫn chưa có phương án bảo tồn cầu trước sự xuống cấp và mối mọt của cầu theo thời gian. Trải qua hơn hai thế kỷ tồn tại và chỉ được tu sửa một lần vào năm 1993, ở hai bên mố cầu hiện đã bị nước làm xói mòn, chân đá của cầu. Vấn đề cấp bách hiện nay đó là cần có những biện pháp kịp thời đắp lại chân cầu chống sự lún, nứt. Bên cạnh đó, một số hộ dân làm nhà, quán sát chân cầu cũng làm ảnh hưởng tới cảnh quan và môi trường sinh thái xung quanh cầu.

Ông Nguyễn Văn Kha - người quản lý cầu ngói của thôn Thượng Nông cho biết: “Do không có kinh phí thuê người trông coi và cầu gần chợ dân sinh, nên cứ khi có phiên chợ là chân cầu lại ngập rác. Ngoài ra, một số hộ dân sinh sống cạnh cầu thiếu ý thức đã xả thải rác ra khu vực chân cầu gây mất vệ sinh, cũng như ảnh hưởng tới cảnh quan di tích”.

Chị Nguyễn Thị Tho - cán bộ văn hóa xã Bình Minh cho biết: “Hiện nay di tích cầu ngói chợ Thượng đang xuống cấp nghiêm trọng, năm 2011 xã đã phối hợp với Phòng Văn hóa và Ban Quản lý di tích và danh thắng tỉnh Nam Định lập hồ sơ đề nghị công nhận di tích cấp quốc gia, cũng như đề nghị các cấp xem xét hỗ trợ kinh phí để tu sửa, chống xuống cấp, nhưng đến nay vẫn chưa được xét duyệt”. Trước tình trạng cầu ngói chợ Thượng đang dần xuống cấp, rất cần có những phương án, biện pháp bảo tồn, cùng với đó là việc tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về di tích và ý thức bảo vệ những giá trị văn hóa của dân tộc.

Lê Đoàn

Tin khác
  • Hodgson đặt mục tiêu vô địch Euro 2012!

    Hodgson đặt mục tiêu vô địch Euro 2012!

    22:57 ngày 02/05/2012

    Ngay sau khi ngồi vào "ghế nóng" của đội tuyển Anh với bản hợp đồng kéo dài tới tận năm 2014, HLV Roy Hodgson đã tự tin tuyên bố sẽ giúp "Tam sư" thi đấu thành công tại VCK Euro 2012, bất chấp những nghi ngại về khả năng cầm quân của ông - người vốn chỉ gắn bó với các đội bóng trung bình.

Đời sống văn hoá

Giải trí & Sao

Sáng tác

Ẩm thực

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh