Trung Quốc và sự thay đổi trong quan hệ Mỹ-Myanmar

Theo các chuyên gia, tầm ảnh hưởng của Trung Quốc tại Myanmar - hầu như không gặp bất kỳ thách thức nào trong nhiều năm qua - hiện có nguy cơ bị đe dọa khi Mỹ và các nước khác tìm kiếm mối quan hệ chặt chẽ hơn với đất nước từng bị quốc tế cô lập này.


Trung Quốc - cường quốc kinh tế châu Á - từ lâu đã giúp Myanmar "trụ vững" thông qua mối quan hệ kinh tế, bán vũ khí và bảo vệ nước này khỏi các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc (LHQ) bởi Trung Quốc với tư cách là nước thành viên thường trực trong Hội đồng Bảo an LHQ, có quyền phủ quyết. Đổi lại, Trung Quốc được quyền tiếp cận tới các nguồn dầu mỏ, khí đốt và tài nguyên thiên nhiên khác của Myanmar.


Ngày 19/11, tại Yangon, Tổng thống Myanmar Thein Sein (phải) đã tiếp Tổng thống Mỹ Barack Obama trong chuyến thăm Myanmar. Đây là chuyến thăm lịch sử đầu tiên của một Tổng thống Mỹ đương nhiệm tới Myanmar sau hàng loạt cải cách chính trị sâu sắc tại nước này. Ảnh: AFP/TTXVN


Tuy nhiên, kể từ khi chính quyền quân sự Myanmar trao quyền lực cho chính phủ dân sự cách đây một năm, Trung Quốc đã bị mất một số quyền lực đối với Myanmar. Các công ty của châu Âu và Mỹ không còn bị cấm kinh doanh tại Myanmar nữa, khiến họ có thể bắt kịp các công ty của Trung Quốc, Ấn Độ và những nước châu Á khác trong cuộc chạy đua giành nguồn tài nguyên và các thị trường tiêu thụ của Myanmar.


Chuyến thăm có ý nghĩa lịch sử của Tổng thống Mỹ Barack Obama tới Yangon trong tuần này là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy quan hệ giữa Washington và Naypyidaw đang thay đổi. Renaud Egreteau - chuyên gia về Myanmar tại Đại học Hồng Công - nhận định Myanmar đang trong quá trình giảm bớt sự phụ thuộc bấy lâu nay vào Trung Quốc. Ông nói: "Rõ ràng, kỷ nguyên độc quyền đã chấm dứt", nhưng "tầm ảnh hưởng (của Trung Quốc) vẫn còn mạnh".


Cuộc tấn công ngoại giao của Mỹ - nằm trong sự chuyển hướng chiến lược của Mỹ sang Thái Bình Dương trước một Trung Quốc đang lên - trở nên rõ ràng hơn với chuyến thăm Myanmar của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cách đây một năm, khiến Bắc Kinh lo ngại.


Yuan Peng - Giám đốc Viện Các vấn đề Quốc tế Đương đại Trung Quốc - nói: "Mỹ sẽ dùng các biện pháp phi quân sự để làm chậm hoặc phá vỡ sự trỗi dậy của Trung Quốc". Trong một bài bình luận đầu năm nay, ông Peng cho rằng Washington sẽ theo đuổi mục tiêu của mình bằng cách "đẩy mạnh các mối liên minh và cải thiện mối quan hệ đối tác, đồng thời chĩa mũi nhọn vào các mối quan hệ của Trung Quốc với CHDCND Triều Tiên, Pakistan và Myanmar".

Tuy nhiên, Giáo sư Chen Qi - chuyên gia về quan hệ đối ngoại của trường Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh - cho rằng mối quan hệ "ăn sâu bám rễ" giữa Trung Quốc và Myanmar sẽ không biến mất chỉ trong một đêm. Mặc dù vậy, ông khẳng định: "Nếu Myanmar giành được sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế, khi đó Trung Quốc sẽ cần vận dụng những kỹ năng ngoại giao khéo léo hơn để duy trì mối quan hệ giữa hai nước".


Thực tế thay đổi cũng đã làm ảnh hưởng đến các dự án phát triển lớn được Trung Quốc hậu thuẫn ở Myanmar. Tháng 9/2011, Tổng thống Thein Sein đã ra lệnh ngừng dự án xây dựng đập thủy điện gây tranh cãi tại bang Kachin ở miền bắc Myanmar. Dự án này nhằm sản xuất điện để xuất khẩu sang nước láng giềng Trung Quốc. Động thái này - được phương Tây ca ngợi là một sự nhượng bộ hiếm thấy của chế độ khi phải đối mặt với cơn thịnh nộ của dân chúng - được coi là một bước ngoặt trong mối quan hệ Myanmar-Trung Quốc.

Theo nhà nghiên cứu Josh Gordon của trường Đại học Yale, trong 20 năm qua, Trung Quốc đã có các mối quan hệ tốt đẹp với giới cầm quyền Myanmar, nhưng lại tránh tiếp xúc với các nhóm xã hội dân sự và cộng đồng địa phương. Hiện giờ, họ buộc phải xem lại cách thức của mình tại một nước nơi thái độ chống Trung Quốc khá mạnh mẽ. Ông Gordon nói: "Myanmar có một nền văn hóa chính trị bài ngoại. Chính vì vậy, trước sự trỗi dậy và ảnh hưởng mạnh mẽ của Trung Quốc, người dân Myanmar càng phản ứng mạnh mẽ".


Tuy nhiên, ông tin rằng giới thương nhân người Trung Quốc tại Myanmar sẽ tìm được một con đường mới để phát triển công việc làm ăn ở nước này. Ông nói: "Các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn của Trung Quốc có thể bị suy giảm tầm quan trọng khi các nước khác 'nhảy' vào Myanmar. Tuy nhiên, các nước - như Mỹ chẳng hạn - vẫn chưa sẵn sàng để sớm đảm trách thị trường này".


Trong khi đó, Sean Turnell - chuyên gia của trường Đại học Macquarie ở Australia - cho biết cùng với những cam kết viện trợ và các dự án phát triển kinh tế chung, "Nhật Bản hiện đang lặng lẽ tiến những bước dài vào Myanmar".



Theo AFP

Tags:
138

Phân tích-Nhận định

Nhìn ra thế giới

Người việt bốn phương

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh