Nguyên nhân dẫn đến yếu kém của đồng euro

Mạng tin “Dự báo Thị trường” mới đây đăng bài phân tích của chuyên gia Peter Zeihan thuộc Trung tâm Nghiên cứu Dự báo Stratfor về những nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự yếu kém của đồng tiền chung châu Âu (euro) cũng như những khó khăn thách thức mà EU đang phải đối mặt trên con đường giải quyết cuộc khủng hoảng nợ công trong khu vực.

Theo bài phân tích, đồng tiền euro được ra đời sau “Hiệp ước Liên minh tiền tệ EU” - hiện đối mặt với hai vấn đề cơ bản sau một thập kỷ đi vào lưu hành: sự thiếu vắng một liên minh chính trị trong EU và vấn đề nợ công.


Nhiều chuyên gia tài chính trên thế giới cho rằng điều cần thiết để một đồng tiền chung tồn tại đó là một liên minh tài khóa có quyền năng đánh thuế - và đó là điều thực sự cần thiết.


Tuy nhiên, cách nhìn này bỏ qua một điểm quan trọng hơn, đó là ai sẽ điều hành liên minh tài khóa đó. Đánh thuế và phân bổ thuế là những hành vi chính trị cơ bản. Người Hy Lạp sẽ không thực hiện chính sách thuế khóa và phân bổ nguồn thu từ thuế do người Đức tạo ra, đơn giản vì chỉ Béclin mới nghĩ đó là chính sách hay.


Châu Âu chưa sẵn sàng để hợp nhất. Sự ra đời của một chính thể thống nhất ở châu Âu trong thời bình là bất khả thi, bởi các quốc gia tạo nên châu Âu có sự khác biệt lớn hơn nhiều so với ở Mỹ trước đây hay ở Đức hồi thế kỷ 19.

Vùng Bắc Âu bao gồm các nền kinh tế kỹ trị phát triển ở mức độ cao. Sự thịnh vượng của khu vực này có được là nhờ vùng châu thổ Bắc Âu trù phú và hệ thống sông ngòi thanh bình (vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy rẻ hơn nhiều so với đường bộ, và lợi thế này mang lại cho các quốc gia nằm dọc hệ thống đường sông ở Bắc Âu một nguồn lực tư bản dồi dào).


Kết quả là Bắc Âu muốn có một đồng tiền mạnh nhằm thu hút đầu tư để bù đắp chi phí cao ngất ngưởng của một nền giáo dục phát triển, hệ thống hạ tầng hàng đầu thế giới và các nhà máy công nghiệp kỹ thuật cao. Do đó, xuất khẩu của các nước Bắc Âu, với hàm lượng giá trị gia tăng lớn, không bị ảnh hưởng bởi một đồng tiền mạnh.

Nam Âu, trái lại, có một địa hình khô hạn, gập ghềnh và không có những dòng sông hiền hòa. Sự bất lợi về địa lý khiến khu vực này không thể có một trung tâm tư bản, đồng thời không có sự thống nhất về chính trị, không có các khu vực “trục lõi”. Hầu hết các quốc gia đều có các vấn đề chính trị giống như Liên minh châu Âu thu nhỏ. Ở đây, mỗi địa phương có một đặc tính riêng.


Người Nam Âu thường quan tâm tới các vấn đề trong phạm vi gia đình và thành phố hơn là quốc gia, do họ không được hưởng lợi từ một hệ thống giao thông thuận tiện trên cả nước giống như người Bắc Âu. Các nền kinh tế Nam Âu cũng phản ánh điều này. Sự hội nhập chỉ diễn ra trong từng địa phương. 

Chỉ duy nhất một địa phương ở Nam Âu đạt được quy mô trung tâm công nghiệp lớn tương đương với các đại đô thị như ở vùng sông Rhine, đó là Po Valley của Italia.


Do không có quy mô lớn, các nền kinh tế Nam Âu phụ thuộc nhiều vào một đồng tiền yếu để thúc đẩy xuất khẩu cạnh tranh và tối đa hóa giá trị của những đồng mác Đức hay đồng USD có được từ xuất khẩu.

Trung Âu, chủ yếu là các nước thuộc Liên Xô trước đây, có những quy định hành xử khác nhau. Một số nước, như Ba Lan, hội nhập tốt với các nước Bắc Âu, nhưng họ yêu cầu có sự ủng hộ bên ngoài về vấn đề quốc phòng để duy trì vị thế.


Thời tiết giá lạnh ở vùng Bantích hạn chế quy mô dân số, buộc các nước này phải trở thành vệ tinh kinh tế cho các cường quốc khác (họ hy vọng đó là Thụy Điển và lo ngại sẽ là Nga).


Mặc dù các quốc gia Trung Âu thường tập hợp nhau lại tại các cuộc họp thượng đỉnh EU, trên thực tế họ chỉ có một điểm chung đó là “nửa thập kỷ lãng phí” và mỗi nước đều cần càng nhiều vốn trợ giúp càng tốt.


Sự khác biệt này cho thấy trong khi một số quốc gia đã tham gia khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) thì các nước khác vẫn phải đứng ngoài khu vực này trong thập kỷ tới.

Thậm chí, đó còn chưa kể đến việc các quốc gia EU chủ động đứng ngoài khu vực đồng euro (Eurozone) như Đan Mạch, Thụy Điển và Anh; hoặc thực trạng EU có 27 thành viên khác nhau đang tìm cách bảo vệ quyền tự chủ về chính trị (và trong hầu hết các trường hợp bảo vệ tự chủ tài khóa).

Tóm lại, với một châu Âu khác biệt về địa lý, kinh tế và hệ thống chính trị, một liên minh về chính trị và tài khóa sẽ không thể tránh khỏi sự phức tạp và sai lầm về chính sách ngay từ đầu. Đây chính là một điểm yếu của đồng euro không dễ gì khắc phục, và nói thẳng ra đó không phải là một vấn đề các nước châu Âu nỗ lực khắc phục vào thời điểm này.

Vũ Hội (P/v TTXVN tại Anh)

Tags:
138

Phân tích-Nhận định

Nhìn ra thế giới

Thế giới đó đây

Người việt bốn phương

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh