Hải Dương 981 – Toan tính và hệ quả trên Biển Đông - Kỳ 5: Trung Quốc thất thế chính trị, Việt Nam ảnh hưởng kinh tế

Trái với tính toán của Bắc Kinh, ASEAN đã tỏ rõ sức mạnh đoàn kết của cả khối trong việc đồng thuận đưa tình hình Biển Đông vào các văn kiện của Hội nghị cấp cao (tuyên bố Nay Pyi Taw và Tuyên bố Chủ tịch) tháng 5/2014.


Đối với Trung Quốc có 6 nhận xét:


Thứ nhất, điều Bắc Kinh không mong muốn nhất là quốc tế hóa vấn đề Biển Đông. Cách cư xử hung hăng, gây hấn, coi thường luật pháp, gây mất ổn định khu vực của Bắc Kinh làm cả thế giới lo ngại. Vấn đề Biển Đông đôi lúc còn nóng hơn cả xung đột ở Ukraine trên các mặt báo quốc tế. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry gọi đó là các hành động khiêu khích. Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden khi gặp Tổng Tham mưu trưởng Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc đã nhấn mạnh Mỹ không ủng hộ bất cứ quốc gia nào thực hiện các bước khiêu khích để thúc đẩy những tuyên bố về các khu vực tranh chấp theo cách thức làm suy yếu hòa bình và ổn định trong khu vực.


Tổng thống Obama tuyên bố: “Hành động gây hấn khu vực không được kiểm soát - dù là ở nam Ukraine hay Biển Đông, hoặc bất kỳ nơi nào khác trên thế giới - cuối cùng sẽ ảnh hưởng tới các đồng minh của chúng ta, và có thể lôi cuốn quân đội can dự”. Bên cạnh đó, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long kêu gọi ASEAN cần thể hiện quan điểm chung về tình hình Biển Đông vì các cuộc “xung đột xảy ra ngay tại cửa ngõ của chúng ta”.


Phát biểu tại Hội nghị Á-Âu diễn ra ở thủ đô Manila ngày 5/6, Tổng thống Philippines Benigno Aquino (trái) bày tỏ quan ngại về động thái mới của Trung Quốc trên Biển Đông.


Ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa khẳng định Trung Quốc phải tôn trọng những cam kết của mình đối với Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC). Theo ông, Bắc Kinh luôn muốn giải quyết tranh chấp biển Đông trên cơ sở song phương và không muốn có sự tham dự của bên thứ ba. Tuy nhiên, hành động Trung Quốc đưa giàn khoan trái phép vào vùng biển Việt Nam không chỉ là vấn đề song phương mà còn là vấn đề của khu vực, vì vậy ASEAN có “trách nhiệm đặc biệt” để đảm bảo hai bên sẽ đối thoại để giải quyết tình hình. Ngay tại Đài Loan, Chủ tịch Đảng Dân tiến Tô Trình Xương cho rằng việc làm của Bắc Kinh đã gây ra xung đột nghiêm trọng trên biển. Phản ứng và quan ngại quốc tế mạnh hơn nhiều so với vụ Scarborough buộc Bắc Kinh phải xem xét.


Thứ hai, trái với tính toán của Bắc Kinh, ASEAN đã tỏ rõ sức mạnh đoàn kết của cả khối trong việc đồng thuận đưa tình hình Biển Đông vào các văn kiện của Hội nghị cấp cao (tuyên bố Nay Pyi Taw và Tuyên bố Chủ tịch) tháng 5/2014. Hội nghị Bộ trưởng các nước ASEAN đã ra một Tuyên bố riêng về vấn đề Biển Đông, điều chưa từng có sau 19 năm kể từ sự kiện Vành Khăn năm 1995. ASEAN đã trưởng thành lên so với năm 2012 khi Bắc Kinh còn có cơ lũng đoạn. Hòa bình, an ninh, an toàn, tự do hàng hải, không sử dụng vũ lực trong giải quyết tranh chấp, tuân thủ luật pháp quốc tế, Công ước Luật biển, DOC và sớm có COC luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong lập trường các nước ASEAN.


Thứ ba, Bắc Kinh phản ứng với chính sách xoay trục châu Á của Mỹ nhưng hành động vừa qua lại càng làm cho các nước trong khu vực nghi ngại, tăng cường liên kết với Mỹ và các đồng minh. Các hoạt động ngoại giao nhộn nhịp với sự ghé thăm Manila của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hay chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Malaysia Najib Tun Razak tới Nhật Bản 22-24/5/2014. Càng hung hăng, Trung Quốc càng bị cô lập và tạo điều kiện dễ dàng cho sự “xoay trục” của Mỹ trong tương lai. Những gì Trung Quốc đã dày công đầu tư như “trỗi dậy hòa bình”, “tấn công bằng thiện cảm” phút chốc xóa sạch bằng hình bóng đe dọa của tàu hải quân và hiểm họa Trung Quốc tại Đông Á và Đông Nam Á.


Ngày 5/6, lãnh đạo G-7 tuyên bố lo ngại sâu sắc trước những diễn biến căng thẳng ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, phản đối bất kỳ bên nào đơn phương tìm cách tuyên bố chủ quyền thông qua hành động đe dọa, ép buộc hoặc sử dụng vũ lực. Ảnh: AFP/TTXVN


Thứ tư, Bắc Kinh muốn "lấy ngoài xoa trong" nhưng sự mất ổn định khu vực và nghi ngại của các nước với ý đồ thực sự của Bắc Kinh đã làm xói mòn môi trường quốc tế cho những nỗ lực tăng trưởng kinh tế bền vững và sự ổn định trong nước Trung Hoa. Ngay trong những ngày dàn khoan trên biển, một vụ xả súng mới ở chợ Tân Cương đã buộc Trung Quốc phải ban hành chiến dịch chống khủng bố trong một năm tới. Mâu thuẫn nội bộ Trung Quốc không ngăn chặn được mà còn bị khoét sâu hơn. Kinh tế Trung Quốc cũng chịu những ảnh hưởng nhất định khi chỉ số Hang Seng China Enterprises đã sụt giảm 13% và trở thành chỉ số giảm mạnh nhất thế giới trong tháng 5. Đồng nhân dân tệ, cũng đã giảm 2,8% so với USD và chạm mức thấp nhất kể từ tháng 10/2012.


Thứ năm, Bắc Kinh luôn đòi hỏi giải quyết các tranh chấp bằng đàm phán song phương. 26 lần trong một tháng Hà Nội giao thiệp đề nghị đàm phán đã không có một sự hưởng ứng từ Trung Quốc. Rò ràng Bắc Kinh chỉ quan tâm đến lợi ích cốt lõi, bỏ qua DOC, COC, Luật quốc tế. Trong quan hệ song phương, Bắc Kinh còn không muốn giải quyết bằng biện pháp hòa bình thì trong các vấn đề đa phương, đề nghị của Bắc Kinh chỉ còn là bánh vẽ.


Thứ sáu, Bắc Kinh muốn dồn ép Hà Nội phải bỏ Washington rơi vào quỹ đạo của mình. Động thái giàn khoan đã dồn Việt Nam vào thế chân tường, buộc phải có phản ứng nhanh, quyết đoán và cứng rắn nhằm bảo vệ các quyền lợi chính đáng mà Công ước Luật biển mang lại. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có một tuyên bố dõng dạc: “Việt Nam kiên quyết bảo vệ chủ quyền và lợi ích chính đáng của mình bởi vì chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biển đảo là thiêng liêng. Chúng tôi luôn mong muốn có hòa bình, hữu nghị nhưng phải trên cơ sở bảo đảm độc lập, tự chủ, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, vùng biển, và nhất định không chấp nhận đánh đổi điều thiêng liêng này để nhận lấy một thứ hòa bình, hữu nghị viển vông, lệ thuộc nào đó”. Trung Quốc dùng lực lượng tàu đông gấp 5-6 lần Việt Nam, đâm va, ngăn cản quyết liệt nhưng không buộc được các tàu Việt Nam rời bỏ vị trí mà càng làm thế giới thấy sự bắt nạt của kẻ lớn. Trung Quốc không muốn thể diện của mình bị suy giảm khi có thêm những nước khác cùng Philippines tìm đến Tòa án quốc tế thì nay Việt Nam cũng phải sử dụng mọi biện pháp tự vệ, trong đó có biện pháp pháp lý để bảo vệ mình.


Ngày 31/5, phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 13, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel cáo buộc Trung Quốc có những hành động đơn phương gây mất ổn định ở Biển Đông, đồng thời cảnh báo chính quyền Washington sẽ không tiếp tục bị động khi các nguyên tắc cơ bản của trật tự quốc tế bị thách thức. Ảnh: AFP/TTXVN


Việc nhiều quốc gia kiện Trung Quốc sẽ buộc đặt câu hỏi tại sao một nước luôn kêu gọi hòa bình lại bị nhiều nước nhỏ ngờ vực đến vậy. Việt Nam có cơ hội để tuyên truyền hâm nóng lại vấn đề chủ quyền Hoàng Sa mà Bắc Kinh không muốn đàm phán. Các cuộc biểu tình thể hiện lòng yêu nước của người dân Việt Nam đã nổ ra không chỉ trên dải đất chữ S mà khắp thế giới nơi có người Việt sinh sống. Việt Nam có được lòng dân cả trong và ngoài nước. Trung Quốc vu cáo, rút công nhân về nước nhưng tình hình kinh tế của Việt Nam vẫn ổn định. Việt Nam vẫn là một điểm đầu tư của thế giới. Trung Quốc đã đánh giá sai về quyết tâm của người Việt. Quan hệ hai nước dày công vun đắp trong những năm qua từ sau bình thường hóa 1991 đang đứng trước những thử thách và khó khăn.


Với Việt Nam:


Tác động của sự kiện đã làm cho thị trường chứng khoán và vàng Việt Nam chao đảo. Hai cú sốc ngày 8/5 và 15/5 đã đạt mức kỷ lục của thị trường chứng khoán non trẻ Việt Nam, làm hàng chục ngàn tỷ đồng bốc hơi, thậm chí trong 11 phút của ngày 15/5/2014. Giá vàng tăng vọt làm người dân bấn loạn. Đây là hệ quả trực tiếp của tình hình Biển Đông đang nóng lên và các sự kiện xảy ra tại Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh trong các ngày 13-14/5/2014. Hàng ngàn công nhân Trung Quốc đã được sơ tán đưa về nước. Khoảng 60.000 người lao động Bình Dương bị ảnh hưởng. Hàng loạt các chuyến bay và các tour du lịch của người Trung Quốc bị đình hoãn. Tổng lượng vốn FDI cả các dự án cấp mới và tăng thêm tính đến 20/5/2014 đạt hơn 5,5 tỉ đô la Mỹ, bằng 65,7% so với cùng kỳ năm 2013. Bão ở đất liền do dư chấn Biển Đông đã may mắn được chặn đứng bởi sự điều hành kiên quyết, kịp thời của Chính phủ Việt Nam ổn định tình hình và lấy lại niềm tin của các nhà đầu tư. Sự kiện Hải Dương 981 là cơ hội để Việt Nam xem xét lại chính sách kinh tế của mình, điều chỉnh để bớt phụ thuộc Trung Quốc.



Việt Long (còn tiếp)

Phân tích-Nhận định

Nhìn ra thế giới

Thế giới đó đây

Người việt bốn phương

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh