Kim cương Xiêra Lêôn hết thời “giần sàng”

Đã nhiều tuần kể từ khi anh thợ mỏ 27 tuổi Sembo Sesay tìm thấy một viên kim cương ở thị trấn Koidu, miền đông Xiêra Lêôn, mảnh đất từng bị cày xới tới từng viên đá và là khởi nguồn cho một trong những cuộc chiến tranh đẫm máu nhất tại châu Phi. “Ở đây không còn kim cương nữa”, Sesay nói đượm vẻ thất vọng trong lúc liên tục nhúng chiếc sàng vào bể nước ngầu bùn, rồi ra sức lắc.


 

Nghề đãi kim cương thủ công ở Koidu đã qua thời hoàng kim.

 

Phóng viên AFP miêu tả: Hằng ngày, từ sáng tinh mơ, đám đàn ông đã mang sàng, xẻng bắt đầu công việc mệt nhọc, đào, xúc và sàng đất cát, chỉ với thù lao 3.000 leon (0,69 USD)/ngày. Nhưng những viên đá quý ngày càng hiếm, và khoảng cách giữa những lần tìm được chúng ngày càng xa. “Chúng tôi thực sự lo lắng nếu không tìm được gì. Không còn công việc nào khác, chúng tôi cần kim cương để tồn tại”, Sesay nói.


Trong khi đó, phía bên kia thị trấn, Koidu Holdings, một công ty khai khoáng thuộc sở hữu của trùm kim cương Ixraen, Beny Steinmetz, đang chạy thử một nhà máy mới, nơi sơ chế kim cương từ các mỏ sâu trong lòng đất.


Hoạt động khai thác thủ công quy mô nhỏ đã được duy trì liên tục ở Koidu kể từ khi kim cương được phát hiện tại đây vào năm 1930. Koidu cũng là nơi viên kim cương Ngôi sao của Xiêra Lêôn, nặng 968,9 carat - viên kim cương lớn nhất từng được tìm thấy trên đất bồi - được khai thác vào năm 1971. Nhưng kim cương trên bề mặt đã bị khai thác gần như cạn kiệt và ngày nay, chỉ những mỏ được đầu tư lớn mới có thể phát hiện ra đá quý.


Koidu là mảnh đất gánh chịu những tàn phá nặng nề nhất của cuộc chiến tranh Xiêra Lêôn trong những năm 90 của thế kỷ trước, khi phe phiến quân buộc dân thường phải khai thác kim cương trước mũi súng. Những con phố cũng bị đào xới và nhà cửa bị phá hủy chỉ để tìm kiếm “kim cương máu”. Những viên đá quý này được buôn lậu tới Liberia - nơi cựu Tổng thống Charles Taylor (hồi tháng 5/2012) đã bị kết tội hỗ trợ và tiếp tay cho phiến quân Xiêra Lêôn đổi kim cương lấy vũ khí. “Kim cương máu” cũng được tuồn tới Ghinê, và từ đây tỏa ra khắp thế giới, trong khi phe phiến quân nhận lại vũ khí để gieo rắc kinh hoàng với dân chúng.


Kể từ khi lệnh cấm bán kim cương Xiêra Lêôn được dỡ bỏ năm 2003, nước này đã nỗ lực xóa bỏ hình ảnh một nhà cung cấp “kim cương máu”, cũng như xóa mờ những ký ức kinh hoàng về cuộc nội chiến đã làm hàng ngàn người thiệt mạng hoặc tàn tật.


Tuy nhiên, 10 năm sau cuộc chiến, Koidu không còn chứng tỏ được nguồn kim cương dồi dào của mình nữa. “Thủ phủ” kim cương của Xiêra Lêôn nằm cách thủ đô Phritao khoảng 7 giờ lái xe, và một nửa chặng cuối là đoạn đường bụi bặm sỏi đá, đầy ổ trâu ổ bò. Trong cảnh bụi bặm, hoang tàn, nó gợi nhớ hình ảnh trái ngược của thị trấn từ những năm 1800, với san sát những văn phòng giao dịch kim cương cùng những cửa hiệu cũ kỹ bán cuốc xẻng, giần sàng cho những người muốn thử vận may.


Trong cảnh nghèo khó đó, người dân Koidu đặt nhiều hy vọng vào sự hiện diện của Koidu Holdings trong thị trấn, nhưng nhiều người không vui vì chẳng nhận thấy dấu hiệu tiến triển rõ rệt nào, trong khi giữa cộng đồng dân cư quanh nhà máy bắt đầu xảy ra xích mích. “Những nơi kim cương đã bị khai thác kiệt quệ là những vùng thiếu thốn nhất. Ở đây, người ta có thể ngửi thấy sự nghèo túng trong không khí”, ông Tongu, một đại diện của Koidu Holdings cho biết.


Theo một điều khoản của đạo luật ban hành từ năm 2010, tất cả các công ty khai thác mỏ tại Xiêra Lêôn phải dành 1% doanh thu hàng năm cho các dự án phát triển cộng đồng, nhưng khoản 1% này cho tới nay vẫn chưa tới được Koidu. Doanh thu từ kim cương quay trở lại cộng đồng thông qua một thủ lĩnh tối cao địa phương được bầu trọn đời, và khoản tiền đó chỉ “chảy ra” từ túi vị tộc trưởng nếu ông ta là người tử tế.


Trong khi đó, ở một mỏ thủ công có tên Số 11, hàng chục người đàn ông vẫn nhịp nhàng dúng sàng vào bể nước đỏ bùn. Hầu hết họ là những cựu chiến binh trở về từ cuộc nội chiến. Những tay súng thù địch từ các phe phái khác nhau của cuộc chiến, nay đều khom lưng giần sàng bên nhau. “Nhiều khi làm cả tháng mà không tìm thấy một viên kim cương. Chúng tôi đói, nhưng vui vì đã sống sót”, một cựu binh nói.


Thu Hằng

Phân tích-Nhận định

Nhìn ra thế giới

Người việt bốn phương

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh