Đầu tư công cho tam nông ở Lâm Đồng: Bài 2: Nhận diện những lực cản

Hiệu quả chưa như mong muốn, sự lãng phí trong đầu tư và quản lý sử dụng… là những điều đáng quan tâm trong đầu tư công cho tam nông ở Lâm Đồng. Qua đó cũng cho thấy những lực cản cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc, khách quan, khoa học và có trách nhiệm để đầu tư công cho tam nông đảm bảo đúng mục đích, đạt hiệu quả cao nhất.

 

Khoảng cách giữa cơ chế, chính sách với thực tế


Đó là “điểm mờ” đầu tiên trên bức tranh tổng thể về đầu tư công cho tam nông. Thực tế triển khai và kết quả đạt được của mỗi chương trình, dự án… là câu trả lời thuyết phục nhất về việc phù hợp hay không phù hợp, nên sửa đổi hay không sửa đổi… đối với chính sách (với cơ chế đi kèm) được ban hành. Cho đến nay, việc khác nhau về cơ chế, chính sách, yêu cầu quản lý… của nhiều chương trình, dự án (hầu hết do các bộ quy định) luôn là điểm khó khăn, phức tạp về quản lý, giám sát, thanh quyết toán trong việc lồng ghép đầu tư cho tam nông. Sự rối rắm trong các quy định về lập dự án, về thẩm quyền thẩm định… và việc được hay không được thuê tư vấn, kinh phí chi cho khoản thuê này luôn là nỗi lo của các chủ đầu tư -nhất là chủ đầu tư cấp xã. Đây là một trong những nguyên nhân thường trực làm chậm trễ thủ tục đầu tư và cũng từ đó dẫn đến việc không ít dự án đầu tư cho tam nông phải điều chỉnh, gây lãng phí ngay từ bước đầu tiên.


 

Hỗ trợ nông dân xây dựng nhà kính trồng rau theo công nghệ cao ở Đơn Dương.

 

Mặt trái của phân cấp quản lý cũng là điều rất đáng quan tâm, cần điều chỉnh để có được hiệu quả cần thiết trong quản trị nguồn vốn công. Lâm Đồng là một trong những tỉnh mạnh dạn và triển khai nhanh việc phân cấp quản lý đầu tư công với mong muốn tránh quá tải ở cấp trên và sâu sát hơn ở cấp dưới. Điều này đã mang lại những hiệu quả không nhỏ trong việc tăng quyền, tạo sự chủ động… cho cơ sở. Tuy nhiên thực tế cũng cho thấy không ít chủ đầu tư (cấp huyện, cấp xã) lại không kham nổi việc phân cấp này do năng lực quản lý yếu, do nhận thức và tầm nhìn còn hạn chế. Hậu quả là không ít chủ đầu tư cấp cơ sở lại là lực cản của chính mình khi guồng máy không đủ sức “chạy được việc” và cũng không đủ thẩm quyền quyết định khi phải điều chỉnh dự án.


Thực trạng phân bổ vốn đầu tư theo năm tài chính, theo giai đoạn đầu tư cũng là một trở lực. Theo UBND tỉnh Lâm Đồng thì việc phân bố vốn kéo dài nhiều năm (chẳng hạn như các chương trình, dự án nhóm C có thời gian thực hiện từ 5 - 8 năm) với số vốn hàng năm thấp trong khi tổng vốn đầu tư lớn, yêu cầu vốn thực tế lại cao… khiến cho việc thực hiện gặp nhiều khó khăn, địa phương không chủ động được trong kế hoạch trung và dài hạn. Đặc biệt đơn giá định mức đầu tư được tính vào thời điểm xây dựng chính sách đã không đảm bảo được vào những năm cuối của các chương trình, dự án (kéo dài nhiều năm) do tốc độ trượt giá khiến các đơn vị nhận vốn đầu tư gặp rất nhiều khó khăn để hoàn thiện công trình. Điều này thấy rất rõ ở chương trình kiến cố hóa trường lớp, các dự án ổn định dân di cư tự do…

 

Năng lực còn hạn chế


Đáng lo nhất là năng lực tài chính. Là một tỉnh nghèo vùng miền núi, nguồn lực tài chính công của Lâm Đồng thường rất khó khăn, chật vật, thậm chí có lúc không kham nổi phần tỷ lệ “đối ứng” vốn trong các chương trình, dự án đầu tư công cho tam nông trên địa bàn. Điều này dẫn đến hậu quả là không ít công trình bị kéo dài, địa phương khó khăn trong quản lý, chất lượng công trình bị ảnh hưởng xấu… và thậm chí có lúc, có nơi còn gặp sự phản ứng của người dân, nhất là đầu tư đường giao thông nông thôn. Điều bất cập này càng được thấy rõ trong một số chính sách cho tam nông mà Trung ương quy định phần lớn kinh phí hỗ trợ phải lấy từ ngân sách địa phương như: Chương trình xây dựng nông thôn mới, chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, chương trình giảm nghèo, chương trình phát triển rừng bền vững…


Chất lượng công tác quy hoạch cũng là một “hạt sạn lớn” trong đầu tư, phát triển tam nông. UBND tỉnh Lâm Đồng nhận định, phần lớn quy hoạch chưa đánh giá hết các hạn chế, thách thức; việc tính toán nguồn vốn và cân đối nguồn lực còn sơ sài, thiếu cơ sở vững chắc; chưa xây dựng nhiều phương án nên bị động khi triển khai trong thực tế. Tình trạng không thống nhất hoặc không kế thừa giữa các quy hoạch có liên quan dẫn đến chồng chéo, thậm chí gây “khó nhau” vẫn còn xảy ra. Quy hoạch chi tiết còn thiếu nhiều hoặc có nhưng không đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước của các cấp.


Hạn chế trong quản lý là điều cần được nhìn nhận thẳng thắn và đánh giá chính xác. Nhiều chủ đầu tư cấp xã không có năng lực chuyên môn về xây dựng hạ tầng, chất lượng của một số đơn vị tư vấn trong lĩnh vực đầu tư xây dựng chưa cao dẫn đến khi lập dự án đầu tư phải chỉnh sửa nhiều lần… Ở một khía cạnh khác, hạn chế ở đây còn là có lúc, có nơi, chủ đầu tư, đơn vị thi công bị thanh tra, kiểm tra quá mức cần thiết, chồng chéo trong khi triển khai dự án và ngược lại khi công trình đã được nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng thì gần như không còn có hậu kiểm dẫn đến việc quản lý, sử dụng đạt hiệu quả thấp.


Minh chứng rõ nhất là có không ít công trình nước sạch nông thôn được đầu tư một số kinh phí lớn nhưng sau khi bàn giao cho địa phương đã không hoạt động được hoặc chỉ hoạt động trong một thời gian rất ngắn rồi bị bỏ hoang phế.


Ngoài ra còn không ít yếu tố khác cũng là những lực cản khiến cho hiệu quả đầu tư công trong tam nông không đạt được như mong muốn dù chủ thể đầu tư có nhiều nỗ lực để thúc đẩy tam nông phát triển.. Đó là ý thức của người dân ở một số nơi còn thấp nên chưa tích cực vào cuộc với Nhà nước trong xây dựng và quản lý sử dụng các công trình công, những bất lợi về địa hình, thời tiết của khu vực Tây Nguyên làm cho nhiều công trình giảm chất lượng và nhanh xuống cấp, nhất là trong giao thông, thủy lợi…


Nhận diện được những lực cản và tìm ra nguyên nhân, phân tích đúng tác động của nó là cơ sở quan trọng để đưa ra được những giải pháp khắc phục, những hướng điều chỉnh tối ưu nhất.


Bài và ảnh: Phan Văn Đông

 

Bài cuối: Lời giải cho những vấn đề bức thiết

Tin khác
  • Ngân hàng “âm thầm” tăng thu phí ATM

    Ngân hàng “âm thầm” tăng thu phí ATM

    08:39 ngày 07/06/2012

    Theo thông tin từ Hiệp hội Thẻ Việt Nam, trong năm nay sẽ chưa vội thu, tăng phí ATM nội và ngoại mạng, cần phải có lộ trình cơ chế tính phí, biểu mẫu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) rồi mới đề xuất. Thế nhưng, trên thực tế ngay từ đầu tháng 4/2012 đã có nhiều ngân hàng “âm thầm” thu phí.

Thị trường

Tài chính

Bất động sản

Du lịch

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh