Những sơn nữ giữ hồn cồng chiêng

Ban ngày đi làm trên nương rẫy, tối về tập đánh cồng chiêng để mỗi khi buôn làng vào hội, lại đem tiếng chiêng ra góp vui. Đội chiêng đặc biệt này gồm thành viên là những người phụ nữ M’nông ở các buôn làng thuộc 1 trong 62 huyện nghèo nhất nước - huyện Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng.

Đội chiêng nữ của buôn làng

Chập tối, phòng khách của nhà già làng K’Sá Ha Tông (80 tuổi, thôn Liêng Trang 2, xã Đạ Tông) đông hơn mọi hôm, bởi hôm đó là buổi tập đánh chiêng của đội chiêng nữ duy nhất trong xã Đạ Tông này. Đội chiêng hiện có 12 người toàn là phụ nữ, người trẻ nhất cũng đã 40 tuổi. Bà Kră Jan K’Hoa (55 tuổi, Đội trưởng đội chiêng) cho biết: “Đội chiêng này có từ lâu rồi, không nhớ rõ ngày tháng thành lập, chỉ nhớ là có cùng với lúc người ta về mở con đường lớn vào xã kia kìa”. Bà K’Hoa nhìn sang phía già làng Ha Tông rồi bảo: “Phải học thôi, để sau này ông già này mất đi còn có người mà đánh chiêng nữa !”

Những ngày đầu đi học đánh chiêng thật biết bao gian khó. Mới đầu chưa quen, các bà, các chị đánh sưng cả tay, phải lấy khăn quấn ở ngoài bàn tay cho bớt đau. Qua nhiều tháng, cứ sáng đi làm, tối lại về tập trung học tại nhà già làng, mãi mới thuộc được vài điệu chiêng. Đến khi thành thạo, cả đội lại đem chiêng đi từng nhà trong thôn đánh thử, rất vui. Bà K’Hoa nhớ lại: “Học chiêng khó lắm, tôi học suốt trong 2 năm mới đánh thành thạo được vài điệu đấy”.

Ngoài 6 người đánh chiêng chính, đội còn có thêm 6 người khác “dự bị”. Buổi tập hôm đó chủ yếu gồm những người dự bị mới học đánh chiêng chưa lâu. Chị K’ră Jan K’Jớt – người trẻ nhất đội và chuyên đánh chiêng mẹ (đóng vai trò quan trọng nhất của đội chiêng) cười nói: “Bốn năm trước mấy người trong buôn rủ mình đi học đánh chiêng, sau một tháng mình đã biết đánh và giờ đã đánh thành thạo được 4 điệu chiêng rồi”.

“Truyền lửa” cho lớp trẻ

Cách nhà già làng Ha Tông vài ngọn núi, cũng trong vùng Đầm Ròn này còn có một đội chiêng nữ nữa. Họ là những cô gái M’nông còn rất trẻ nhưng lại đam mê những thanh âm đầy mê hoặc của cồng chiêng. Bởi vậy, khi Trung tâm văn hóa huyện Đam Rông thông báo mở lớp truyền dạy cồng chiêng ở xã Đạ M’Rông, họ liền hăng hái đăng ký tham gia.

Đội cồng chiêng của các sơn nữ.

Ông Liêng Hot Ha Phương, cán bộ văn hóa xã Đạ M’Rông, nhớ lại: Lớp truyền dạy cồng chiêng đầu tiên này được tổ chức vào giữa năm 2010, do các nghệ nhân nổi tiếng trong vùng truyền dạy như ông Ha Tưng, Ha Nganh, Ha Mang, Ha Phơm... Khóa học có 24 người (12 nam và 12 nữ) là thanh niên tại địa phương tham gia. Trong thời gian ngắn, các nghệ nhân đã truyền dạy cho lớp trẻ 4 điệu chiêng chính là châu chấu, đom đóm, mừng lúa mới và đâm trâu. Ông Ha Phương chia sẻ: “Nhờ vậy cũng góp phần giữ gìn được tài sản quý giá của buôn làng, không để cồng chiêng bị mai một”.

Cô gái Pơ Ting K’Loan (27 tuổi, Đội trưởng đội chiêng nữ trẻ của xã Đạ M’Rông) cho biết, đội của cô mới được thành lập sau khi học xong lớp truyền dạy trên xã. Ngoài cô thì còn có thêm 5 người nữa là K’Bố, K’Thuyên, K’Quan, K’Ben và K’Siên. Hầu hết họ đều ở độ tuổi từ 21 đến 27 và đều ở thôn Liêng K’Rắc 1. “Trong các buổi lễ của buôn làng, mình thấy cha và mọi người đánh chiêng nên thích lắm. Khi trên xã mở lớp dạy đánh chiêng mình đăng ký tham gia và sau 3 tháng đã biết đánh chiêng rồi”. – K’Loan tâm sự.

Nhóm của K’Loan mới được thành lập cách đây chưa lâu và hiện nay vẫn tự tập đánh chiêng đều đặn vào các buổi tối sau giờ đi rẫy. Mỗi khi buôn làng vào hội, họ lại cùng các đội chiêng khác đến góp vui. Bên ánh lửa hồng và chóe rượu cần ngất ngây men rừng, tiếng chiêng của họ âm vang cả núi đồi. Cứ như thế, thanh âm cồng chiêng mãi ngân vang và hẳn sẽ không mất đi như lời tâm sự của “sơn nữ” K’Loan: “Mình không thích nhạc trẻ đâu! Mình sẽ tiếp tục học đánh chiêng để giữ cái bản sắc của dân tộc và có thể tham gia đánh chiêng ở những lễ hội lớn như cha và mọi người”.

Bài và ảnh: Nguyễn Dũng

Đời sống văn hoá

Sáng tác

  • Bắt chuột đồng mùa nước nổi

    Bắt chuột đồng mùa nước nổi

    Đang còn ngáy ngủ, co ro trong chiếc mền dày, ông anh họ lay mạnh: "Dậy mau đi bắt chuột đồng". Như có lực thôi miên, tôi bật dậy tỉnh queo: "Sớm vậy huynh?". "Ờ, phải đi từ sáng sớm mới bắt được nhiều”. Sở dĩ ông anh tôi bảo thế vì sáng sớm, con nước lên cao, rắn, cúm núm, chuột đồng, cò... kéo nhau lên các gò cao trú ngụ. Đây là cơ hội ngàn vàng để đi săn.

  • Ký ức mùa đông

  • Mẹ, đàn con và bão lũ

  • Bà già nhà quê

Ẩm thực

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh