Đến với dân tộc còn ít người nhất ở Việt Nam

Thôn Thượng Minh, xã Hồng Quang, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang là nơi tập trung sinh sống của hơn 100 người dân tộc Thủy được xem là dân tộc còn ít người nhất ở Việt Nam với 20 mái nhà nằm lúp xúp dưới chân “ngọn núi thiêng” Pù Chậu.

Về Thượng Minh thăm dân tộc Thủy

Thôn Thượng Minh nằm lọt thỏm trong thung lũng được bao quanh bởi những dãy núi đá cao sừng sững. Để đến được nơi đây, chúng tôi phải mất hai giờ đồng hồ “đánh vật” với những con dốc cao dựng đứng, những con đường gập ghềnh đất, đá. Đám trẻ con thấy người lạ, giương giương đôi mắt nhìn chúng tôi một cách lạ lẫm, rụt rè. Đó là ấn tượng đầu tiên khi chúng tôi bước chân đến Thượng Minh.

Những ngôi nhà của người Thủy nằm lúp xúp dưới chân “ngọn núi thiêng” Pù Chậu.


Để tìm hiểu về người dân tộc Thủy, bà Trưởng thôn Bàn Thị Tài đưa chúng tôi đến nhà thầy mo Bàn Văn Kim, gần 80 tuổi, ông là người cao tuổi nhất và cũng là người được bà con người Thủy kính trọng nhất. Kể về lịch sử của dân tộc mình, ông Kim cho biết: Khoảng mấy trăm năm trước, tổ tiên của người Thủy sống rải rác ở vùng Quý Châu (Trung Quốc). Ngày ấy, vùng Quý Châu gặp hạn hán kéo dài, cùng với nạn cướp bóc khiến đời sống của người dân vô cùng khổ cực, một bộ phận người Thủy quyết định đi về hướng nam để lánh nạn. Lúc đầu, đoàn người dừng chân ở vùng Bạch Ngọc, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang (Việt Nam). Do ngôn ngữ, tập tục khác hẳn các dân tộc địa phương ở Hà Giang nên nhóm người Thủy lúc bấy giờ sống co cụm biệt lập, cùng với tình trạng hôn nhân cận huyết, đói kém và bệnh tật đã làm người Thủy chết dần chết mòn. Sau đó người Thủy du canh, du cư đến thôn Thượng Minh, xã Hồng Quang, huyện Lâm Bình sinh sống cho đến nay.

Thầy mo Bàn Văn Kim (bên phải) và ông Mùng Văn Lụ kể về lịch sử và truyền thống văn hóa của dân tộc mình.


Ông Kim cho biết thêm: Do cộng đồng người Thủy còn quá ít người nên việc người Thủy kết hôn với người dân tộc khác là khá phổ biến. Trong gia đình có nhiều thành phần dân tộc như bố người Thủy, mẹ người Pà Thẻn, con dâu là người Dao, người Mông… Một số nét văn hóa truyền thống của dân tộc đã bị mai một nhưng ngôn ngữ của người Thủy vẫn còn giữ được. Ông Kim là người dân tộc Thủy gốc và là thế hệ đầu tiên sống ở Tuyên Quang.

Ông Phù Đức Lâm, Phó Bí thư Đảng ủy xã Hồng Quang, huyện Lâm Bình cho biết: Trước đây, đời sống của người dân gặp rất nhiều khó khăn, họ phải lên rừng kiếm măng, đào củ mài sống qua ngày, tập quán sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào tự nhiên. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, giờ đây đời sống của bà con đã đổi thay nhiều, họ đã biết trồng trọt theo mùa vụ, chăn nuôi theo khoa học - kỹ thuật nên đời sống dần khấm khá, nhiều hộ đã thoát nghèo. Hiện nay, 70% hộ gia đình đã được sử dụng điện lưới, 100% trẻ em đến tuổi được đi học. Thôn Thượng Minh còn 20 hộ gia đình người Thủy với 102 nhân khẩu cùng làm ăn sinh sống đoàn kết, hòa thuận với các dân tộc Tày, Dao, Pà Thẻn, Mông… ở địa phương.

“Thưởng” Tết cùng người Thủy

Tết là một trong những nghi thức quan trọng nhất trong năm đối với người Thủy ở thôn Thượng Minh. Theo ông Mùng Văn Lụ, 71 tuổi, người dân tộc Thủy thì việc đón Tết đối với người Thủy không chỉ là việc vui chơi, hội hè, ăn uống mà còn mang đậm tính tâm linh huyền bí. Người Thủy không gọi là đón Tết mà là “thưởng” Tết, nhà nào cũng chuẩn bị lợn, nấu bánh chưng, bánh rán, làm xôi… để dâng lên các vị thần linh của dân tộc mình và cúng bái tổ tiên, nếu được mùa thì ăn Tết to. Ngày Tết, mọi người mời thầy mo về nhà mình để cúng “ma nhà” cầu bình an, sức khỏe, mùa màng tươi tốt, đến mùng 2 Tết, tất cả con cháu phải về đông đủ cùng ăn Tết với gia đình.



 

Người dân tộc Thủy sống đoàn kết, hòa thuận với cộng đồng các dân tộc khác ở địa phương.

Người Thủy đón Tết bắt đầu từ 23 tháng Chạp âm lịch, phong tục của họ coi những ngày từ 23 đến 30 Tết là những ngày cúng chúng sinh, xua tà ma quỷ dữ để chiều ba mươi Tết đón ông bà tổ tiên về. Họ quan niệm phải làm như vậy để linh hồn ông bà tổ tiên không bị tà ma quấy nhiễu trong những ngày về “thưởng” Tết cùng con cháu. Theo quan niệm và phong tục cũng như những nghi lễ, Tết của họ là sự hóa sinh theo thuyết âm dương ngũ hành, tiết trời mùa xuân tràn ngập khí hưng vượng, tươi mới là thời khắc giao hòa giữa hai thế giới âm và dương, đó cũng là lúc con người trở nên thân thiện và cùng cầu chúc cho nhau một năm mới bình an, may mắn. Những nghi lễ cúng “thưởng” Tết đến nay vẫn được đồng bào nơi đây lưu giữ như một giá trị tâm linh trường tồn trong tâm thức của cộng đồng người Thủy.

Đời sống kinh tế ở Thượng Minh có nhiều khởi sắc cũng góp phần cho đồng bào khôi phục những nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình, mà phong tục “thưởng” Tết của người dân tộc Thủy là một minh chứng sinh động. Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tuyên Quang kết hợp với một số cơ quan, ban, ngành khác đang triển khai đề tài khoa học nghiên cứu về nguồn gốc và văn hóa của người dân tộc Thủy nhằm bảo tồn và phát triển một dân tộc đang có nguy cơ bị xóa sổ hoặc trở thành một nhánh của dân tộc khác.

Bài và ảnh: Quang Cường

Phổ biến kiến thức

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh