Có một làng chài trên... cao nguyên


Không biết từ bao giờ, hàng ngàn hộ dân người đồng bào Bahnar ở các buôn làng thuộc xã Ayun, huyện Chư Sê và xã Chư A Thai, huyện Phú Thiện (Gia Lai) đã gắn cuộc sống của mình với con thuyền, bến nước ở hồ Ayun Hạ. Giũa cao nguyên đầy nắng và gió, người dân làng chài nơi đây đang có một cuộc sống khá sung túc, đầy đủ nhờ vào nghề đánh bắt thủy sản.


Làng chài trên... cao nguyên


Xã Ayun (huyện Chư Sê) có lẽ là nơi duy nhất tại Tây Nguyên có đến 7 buôn làng mà người dân (chủ yếu đồng bào Bahnar) sống bằng nghề đánh cá. Theo cụ Đinh Kpuih - già làng T’Lâm, ngay từ lúc mới lập làng, đời sống bà con sống quanh thượng nguồn sông Ayun đã gắn chặt với con sông này và không biết tự bao giờ, nghề đánh bắt thủy sản đã mang đến cho các hộ dân nơi đây một cuộc sống sung túc. Ngay trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đây là nơi đồng bào Bahnar nuôi giấu cán bộ cách mạng, bộ đội. Đêm đêm, thanh niên trong làng chèo thuyền độc mộc cùng bộ đội cụ Hồ vượt sông, mai phục dưới chân đèo Tung Kê tiêu diệt kẻ thù.

Hầu hết người dân làng T'Lâm, xã Ayun huyện Chư Sê sinh sống bằng nghề đánh bắt cá trên hồ Ayun Hạ.


Phía bên kia dòng sông là các làng King Pêng, Plei Bông, Plei Trơk và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (huyện Phú Thiện). Cả 11 buôn làng dọc theo thượng nguồn sông Ayun, quanh lòng hồ Ayun Hạ, từ lâu cũng đã gắn cuộc sống với con sông này, suốt những năm kháng chiến chống Pháp. Trong thời gian bám trụ với dân, bộ đội cụ Hồ huyện H2 cũ đã dạy cho dân làng T’Lâm cách câu cá, đan và thả lưới bắt cá dưới dòng sông Ayun, từng bước cải thiện cuộc sống. Và cũng từ đấy, không riêng gì làng T’Lâm mà đời sống người dân tại các buôn làng lân cận như Tung Giang, Plei Trơk, Plei Hek, King Pêng… được cải thiện nhờ nguồn thực phẩm phong phú khai thác từ dòng sông Ayun.


Bao nhiêu mùa rẫy qua, cuộc sống của gần 350 hộ dân tại các làng T’Lâm, Tung Giang 1, Tung Giang 2… đã gắn bó mật thiết với dòng sông. Già Kpuih tự hào khoe: Làng T’Lâm là làng có nhiều người đánh bắt cá giỏi nhất như Đinh Breng, Đinh A Thin, Đinh Yuk… Nghề đánh cá đã gắn bó mật thiết với những đứa con làng T’Lâm, từ nhỏ đã theo cha ra bờ sông cầm cần câu cá. Trẻ con trong làng khi vừa biết đi cũng là lúc phải tập bơi, lên 10 tuổi đã được cha mẹ dạy cho cách dùng cần câu cá, thậm chí có đứa giăng lưới thành thục, biết canh con nước, ngọn gió để đặt câu, buông lưới.


Đổi thay những làng chài


Hồ Ayun Hạ với dung tích hơn 250 triệu m³ nước, mặt hồ rộng 37km² và có rất nhiều cá. Nhờ đó, cuộc sống của hàng trăm hộ dân sống quanh lòng hồ Ayun Hạ sung túc hơn xưa, đời sống nhiều hộ dân được đổi thay, bộ mặt nông thôn khởi sắc rõ nét.


Đối với dân làng T’Lâm, mỗi ngày dọc theo dòng sông Ayun hay chèo thuyền ra giữa lòng hồ thủy lợi Ayun Hạ, thường đánh bắt được cả chục kg cá nước ngọt đủ để đáp ứng nhu cầu thực phẩm trong cả tuần, phần còn lại được bán cho các tiểu thương cung cấp cho các chợ Phú Thiện, Ayun Pa…


Hơn 40 năm gắn bó với dòng sông Ayun, khi giận dữ lúc hiền hòa, Đinh Breng (làng T’Lâm, xã Ayun) được xem là người đánh cá giỏi nhất vùng Tung Kê này. Theo nhận định của Đinh Breng, cách đánh cá của những ngư phủ trên sông Ayun rất khác người. Buổi chiều sau khi đi rẫy về họ chỉ ra sông buông lưới xuống để sáng mai ra thu lưới và cá về dùng. Điều đáng quý là đã không biết bao nhiêu mùa rẫy trôi qua, nhưng thuyền lưới và cả cần câu của bất kỳ ai ở làng T’Lâm hay các buôn làng lân cận để qua đêm trên thượng nguồn sông Ayun hay lòng hồ Ayun Hạ, chưa bao giờ bị mất.

Với chiếc ghe nhỏ và lưới, ông Đinh Breng đã có thể lo cho cuộc sống gia đình.


Trời về khuya, sương trắng như tấm màn phủ xuống, khi phụ nữ và trẻ em làng T’Lâm chìm vào giấc ngủ, Đinh Breng tay cầm mái chèo, đốt điếu thuốc và nhắc tôi mặc thêm áo ấm. Ra bờ hồ Ayun Hạ, ông buông nhẹ mái chèo, chiếc thuyền độc mộc trượt nhanh theo dòng nước dần xa bờ.


“Mình buông lưới cách bờ chỉ chục mét thôi nhưng phải cẩn thận đấy, đoạn này nước khá sâu.” Đinh Breng vừa nhấc lưới lên đã thấy những chú cá mè nặng hơn 2kg đang giãy giụa trong lưới. Breng gỡ cá bỏ vào thuyền và lặng lẽ chèo con thuyền tiếp tục xuôi theo dòng nước. Ngay mẻ lưới đầu tiên ông đã thu được hơn 16kg cá, chủ yếu là cá lóc và cá mè”. Theo giá mua của các tiểu thương thì mỗi đêm, Breng cũng kiếm được 2- 4 trăm ngàn đồng.


Trên bến, những chiếc thuyền khác cũng bắt đầu ra sông cùng gọi nhau bằng những khẩu hiệu chỉ có người dân làng ngư phủ T’Lâm mới biết. Theo Đinh Breng, tại các buôn làng dựa vào cuộc sống sông nước như làng T’Lâm, một hương ước được vạch sẵn từ hàng chục năm về trước, đó là những người đánh bắt cá giỏi được cộng đồng ghi nhận mới có thể chèo xuồng ra sông vào ban đêm để đánh bắt được nhiều hơn. Sau đêm miệt mài thu lưới và thành quả lao động, bình minh vừa ló rạng cũng là lúc những con thuyền bắt đầu cập bến, ở đó người mua cá đã đợi sẵn để cung cấp cho chợ Phú Thiện…


Không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm tươi sống hàng ngày cho gia đình, mà nghề đánh bắt thủy sản ở đây còn làm thay đổi cuộc sống của nhiều hộ dân vốn khó khăn. Anh Đinh Đôk, làng Plei Trơk, cho biết: Lúc trước, tôi sống ở xã H’Bông, huyện Chư Sê, đời sống gặp nhiều khó khăn do đất đai khô cằn và nhiều đá không thể sản xuất được. Từ lúc chuyển cả gia đình về sống tại đây, lòng hồ Ayun Hạ đã tiếp thêm sức mạnh cho tôi nuôi cả gia đình.


Con sông Ayun hung hãn vào mùa mưa lũ là thế nhưng cũng là nguồn tài nguyên gần như bất tận đối với bà con khắp các buôn làng sống quanh nó. Từ giọt nước mát mang đến những vụ mùa bội thu, dòng sông này cùng với sức người đã góp phần hình thành nên những buôn làng ngư phủ ngay trên cao nguyên. Theo ông Rơmah Ngoan - Chủ tịch UBND xã Chư A Thai, thì dòng nước thủy lợi Ayun Hạ vừa tưới mát cho cây trồng vừa mang lại nguồn thức ăn dồi dào cho đồng bào Bahnar các làng King Pêng, Plei Bông, Plei Trơk và Plei Hek… trong xã. Do đã được trang bị kỹ năng đánh bắt cá ngay từ thời kháng chiến, nên ngày đập thủy lợi Ayun Hạ chính thức được chặn dòng vào năm 1994, cuộc sống của hàng trăm hộ dân đồng bào Bahnar quanh lòng hồ Ayun Hạ ngày càng no đủ, sung túc hơn xưa…


Bài, ảnh: Quang Thái (TTXVN)

Phổ biến kiến thức

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép xuất bản Số 16/GP-TTĐT cấp ngày 11/3/2009
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 04-38267042, 04-38252931(2339,2208)- Fax: 04-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản
Liên kết site: báo thể thao, ngoại hạng anh